آینده آنتولوژیک و تفاهم ماشینی در مدیریت دانش

مرتضی حسنی    مرتضی حسنی
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1399/10/7
در سال‌های اخیر، شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری در زمینه مدیریت دانش توانسته‌اند حجم قابل توجه‌ای از دانش را به عنوان یک دارایی ارزشمند جمع‌آوری و در پایگاه‌های داده ذخیره کنند. دانش‌ها در حوزه‌های مختلف برای کارکنان سازمان قابل جستجو و پیگیری هستند و نرم‌افزارها با توجه به حوزه‌های تخصص یا روابط افراد، دانش‌های مرتبط را شناسایی کرده و به آن‌ها پیشنهاد می‌دهند. با این وجود در بسیاری از موارد نرم‌افزارهای مدیریت دانش به بایگانی دانش‌ و مستندات بدل شده‌اند و مدیران ارشد دانش با اتکا به ابزارهای تشویقی و توبیخی امیدوارند دانش‌ها توسط کارکنان بازبینی و هرازچندگاهی به‌کار بسته شود.

این سیستم‌ها علی رغم تسلط بر منابع دانشی سازمان، توان پردازش انبوه دانش‌های کسب شده و کشف اطلاعات ارزشمند و پنهان آنها را نداشته و قادر به شناسایی دانش مناسب در زمان مناسب برای فرد مناسب نیستند و با گذشت زمان از اولویت سازمان خارج می‌شوند.
بی شک آینده نظام‌های مدیریت دانش در انتظار ابزار هوشمندی است که علاوه بر امکان تحلیل، بازیابی و پردازش دانش، قادر به تشخیص موقعیت‌های دانشکاران و پیش‌بینی چالش‌ها و نیازهای دانشی باشد. شاید عملیات سنگین پردازش متن یا استفاده از فراداده تا حدی به هوشمندی سیستم‌ها در این زمینه کمک کند اما پردازش حجم انبوه، پراکنده، متنوع و ناهمگن دانش‌ها، نیازمند مفاهمه کامل انسان و ماشین است؛ به گونه‌ای که ماشین نیز قادر به درک پیچیدگی‌های کلامی انسان باشد.

کار پاکان را قیاس از خود مگیر             گرچه باشد در نوشتن شیر، شیر
آن یکی شیر است اندر بادیه               و آن یکی شیر است اندر بادیه
آن یکی شیری که آدم می‌خورد       و آن یکی شیری کادم می‌خورد

حتما شما هم مثل آب خوردن معنای این ابیات را هضم کردید!
ماشین‌ها برای فهم پیچیدگی جملات فوق نیازمند ورود به لایه‌های معنایی کلام انسان هستند و آنتولوژی کلید ورود به این دنیای شگفت انگیز است. 
آنتولوژی علم شناخت و دسته‌بندی موجودیت‌ها و مفاهیم است که به عنوان یک فناوری کلیدی امکان پردازش معنایی دانش را فراهم می‌سازد. آنتولوژی مفهوم پیچیده‌ای نیست و می‌توان آن را به یک لغت‌نامه تشبیه کرد؛ لغت‌نامه‌ای مدرن و چندبعدی که سعی بر بیان مفاهیم، دسته‌بندی‌ها، ارتباطات، صفات و ویژگی‌ها، توابع، رویدادها، قوانین جاری بر هر مفهوم، محدودیت‌ها و شرایط قیاس بین مفهوم‌ها دارد. 
امروزه، نظام‌های سنتی سازمان‌دهی دانش، به تنهایی پاسخ‌گوی نیاز کاربران نبوده و محیط نوین اطلاعاتی برای بازنمودن هوشمندانه دانش به آنتولوژی‌ها نیازمند است. بر این اساس نسل‌های بعدی سیستم‌های مدیریت دانش، مدل‌های مفهومی را در قالب آنتولوژی ارائه خواهند داد. البته با ظهور مفاهیمی چون OKMS و مطالعات صورت گرفته در حوزه کاربرد آنتولوژی در مدیریت دانش آینده آنتولوژیک مدیریت دانش چندان دور به نظر نمی‌رسد.
OKMS  یک سیستم مدیریت دانش مبتنی بر آنتولوژی است و علاوه بر فراهم کردن امکان توسعه و تکامل آنتولوژی‌ها، قادر به بهره‌گیری از ویژگی‌های هوش مصنوعی و ردیابی رفتار بوده و تعامل سیستم را با کاربران بهبود می‌بخشد. در این سیستم‌ها دانش‌های دریافتی با توجه به آنتولوژی هر حوزه هامش‌ نویسی شده و سپس در پایگاه دانش ذخیره می‌شوند. این هامش نویسی امکان پردازش و بازیابی خودکار دانش‌ها را فراهم می‌سازد. شکل زیر نمونه معماری یکپارچه مدیریت دانش سازمانی برای پیاده سازی OKMS  است که توسط Maedche و همکارانش (2003) ارائه شده است.
 همچنین Buranarach و همکاران. (2011)، به منظور طراحی سیستم پشتیبانی از تصمیم  چهارچوبی با استفاده از آنتولوژی به عنوان مولفه کلیدی برای مدلسازی الگوی داده استاندارد و توسعه سیستم‌های اطلاعاتی ارائه دادند. در این پروژه با استفاده از آنتولوژی‌ها انتشار سراسری، بازیابی و استفاده مجدد از دانش انجام شده و نتایج تجزیه و تحلیل داده‌ها به عنوان مبنای اصلی تصمیم‌گیری کارشناسان خبره در تهیه برنامه‌ استراتژیک و سیاست‌گذاری ملی استفاده شده است.
Fensel و همکاران. (2000) نیز برای سرعت بخشیدن به مدیریت دانش در شرکت‌های بزرگ و شبکه‌های دانشی و پردازش انبوه دانش‌ها و اسناد ناهمگن و نیمه ساخت‌یافته، استفاده از ابزارهای مبتنی بر آنتولوژی را پیشنهاد داده‌اند.
 

به روز باشید

غول اشتراک دانش 20 ساله شد!

غول اشتراک دانش 20 ساله شد!

ادامه
تسهیم دانش، رفتاری اجتماعی

تسهیم دانش، رفتاری اجتماعی

ادامه
دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی

دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجر ...

دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی

ادامه
چگونه می‌توان اثربخشی انتقال درس‌آموخته‌ها را محاسبه کرد؟

چگونه می‌توان اثربخشی انتقال درس‌آموخته‌ ...

چگونه می‌توان اثربخشی انتقال درس‌آموخته‌ها را محاسبه کرد؟

ادامه
مدیریت دانش بر اساس نیاز، مسئله و استراتژی‌

مدیریت دانش بر اساس نیاز، مسئله و استرات ...

مدیریت دانش بر اساس نیاز، مسئله و استراتژی‌

ادامه
استقرار مدیریت دانش در شرکت‌های مالیاتی و حسابرسی

استقرار مدیریت دانش در شرکت‌های مالیاتی ...

استقرار مدیریت دانش در شرکت‌های مالیاتی و حسابرسی

ادامه
استراتژی مدیریت دانش متناسب با دوره فراگیری ویروس کووید-19

استراتژی مدیریت دانش متناسب با دوره فراگ ...

استراتژی مدیریت دانش متناسب با دوره فراگیری ویروس کووید-19

ادامه
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شركت بهينه‌سازی مصرف سوخت

استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شركت بهي ...

استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شركت بهينه‌سازی مصرف سوخت

ادامه
کابین خودرو آتش نشانی، خط مقدم یادگیری از عملیات

کابین خودرو آتش نشانی، خط مقدم یادگیری ا ...

کابین خودرو آتش نشانی، خط مقدم یادگیری از عملیات

ادامه
طرح مستندسازی تجارب خبرگان شهرداری تهران

طرح مستندسازی تجارب خبرگان شهرداری تهران

ادامه
مدیریت دروس آموخته به سبک هنری دریانورد

مدیریت دروس آموخته به سبک هنری دریانورد

ادامه
آینده آنتولوژیک و تفاهم ماشینی در مدیریت دانش

آینده آنتولوژیک و تفاهم ماشینی در مدیریت ...

آینده آنتولوژیک و تفاهم ماشینی در مدیریت دانش

ادامه
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی

مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.

دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای


کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.

دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.

هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...