راهکارهای کلیدی موفقیت مدیریت دانش

سحر یاقوتی کارشناس ارشد مدیریت دانش در شرکت مشاوران توسعه آینده    سحر یاقوتی
   کارشناس مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1400/12/18
هر برنامه و تغییر جدیدی در سازمان برای موفقیت نیازمند شناسایی و توجه به اولویت‌‌های اجرایی می‌‌باشد. در این میان اجرای مدیریت دانش نیز از این قاعده مستثنی نبوده و موفقیت آن در سازمان، مستلزم فراهم ساختن زیرساخت‌های فکری و مهارتی ویژه‌ای است. بنابراین نوشته حاظر به بررسی راهکارهای کلیدی موفقیت مدیریت دانش پرداخته است.
با توجه به اینکه مدیریت دانش به ارتباط بین افراد و چگونگی به کارگیری فناوری اطلاعات وابسته است؛ درمی‌یابیم که هدف از مدیریت دانش معرفی راهکارهایی است که سازمان را در نیل به سوی اهدافش یاری رساند. راهکارهای معرفی شده در یازده محور مهم دسته‌بندی شده است که کلیات طرح یک سیستم مدیریت دانش را ارائه می‌کند. این یازده محور اصلی و راهکارهای کلیدی موفقیت مدیریت دانش شامل: 
  • رهبری و حمایت مدیران ارشد؛
  • فرهنگ سازمانی در مدیریت دانش؛
  • کنترل دانش آشكار؛
  • کشف دانش پنهان؛ 
  • فرآیندها در مدیریت دانش؛
  • تشکیل گروه‌های دانشی؛
  • برگزاری جلسات سالانه‌ جهت اطلاع‌رسانی و تقدیر از بهترین‌ها؛
  • توجه به زیرساخت تكنولوژیک؛
  • ارائه مداوم راهکارهایی جهت پیشرفت مدیریت دانش؛
  • افزایش تعداد افراد درگیر و مهارت‌های آنان؛
  • تعیین اهداف سالانه.

1- رهبری و حمایت مدیران ارشد

برنامه‌های مدیریت دانش نیز همانند تمامی برنامه‌های بهبودی نیازمند حمایت مدیران ارشد می‌باشد. اجرای اقدامات مدیریت دانش تنها با وجود رهبری توانمند، تاثیرگذار، انعطاف‌پذیر، پویا و مشتاق با موفقیت امکان‌پذیر است؛ بنابراین از انتخاب افراد با نگرش منفی اجتناب کنید. علاوه بر این اعضای تیم مدیریت دانش نیز باید با توانمندی و برقراری ارتباط مناسب مانع از شکست برنامه‌های مدیریت دانش ‌‌شوند.

2- فرهنگ سازمانی در مدیریت دانش

فرهنگ و ساختار سازمانی بایستی پشتیبان سیستم مدیریت دانش در سازمان باشد. فرهنگ و ساختار مناسب برای سازمان می‌تواند به صورت زیر تعریف شود: 
فرهنگ سازمانی که در آن ”خلاقیت و نوآوری“ یک ارزش محسوب می‌شود؛ یکی از ابعاد پیش برنده مدیریت دانش است.

مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و تجربه کارکنان می‌شود؟
 

3- فرآیندها در مدیریت دانش

منظور از فرآیندها در مدیریت دانش، جمع‌آوری، سازماندهی، بکارگیری و حفاظت از سرمایه‌های دانشی کسب شده است. بنابراین بایستی فرآیندهایی اثربخش و کارآمد در جهت شناسایی دانش مورد نیاز برای تحقق اهداف کسب‌و کار شناسایی کرد. باید توجه داشت که هیچ یک از شاخص‌های افراد، فرآیندها و فناوری بر دیگری ارجحیت نداشته و تمامی آن‌ها باید در جهت تحقق اهداف مدیریت دانش به کار گرفته شوند. بنابراین باید برای هر یک از شاخص‌ها، رهبران توانمندی را در نظر بگیرید که قادر به همکاری با یکدیگر بوده و علاوه بر تحقق اهداف خود، اهمیت سایر موارد را شناخته و از آن‌ها حمایت کنند.

4- کنترل دانش آشكار

این بخش از مدیریت دانش از دو جنبه نگهداری و دسترس‌پذیری مورد توجه است. سازمان‌ها باید منابع اطلاعاتی داخلی و خارجی سازمان خود را به طور سیستماتیک مدیریت کرده و کلیه اطلاعات سازمانی مرتبط را تحت اختیار خود داشته باشند. بدین منظور پایگاه اطلاعات سازمانی جهت نگهداری و به‌روزرسانی اطلاعات با ارزش سازمان راهگشا بوده و اساس بسیاری از فعالیت‌ها و تصمیمات سازمان در سطوح مختلف خواهد بود.

5- کشف دانش پنهان

یکی از مشکلات در زمینه مدیریت دانش، مدیریت بر دانش پنهان سازمان است، یعنی دانشی که در ذهن و قابلیت‌های افراد نهفته است. بدین منظور بایستی دانشی که به طور مکرر مورد استفاده قرار می‌گیرد، استخراج و به دانش آشکار تبدیل شود.

6- تشکیل گروه‌های دانشی

گروه‌های دانش در سازمان‌ها، مکان جمع‌آوری، سازماندهی و انتشار دانش هستند. این گروه‌ها ممکن است به طور فیزیکی یا مجازی باشند و هدف از ایجاد آن تهیه، نگهداری و دسترس‌پذیری دانش است. گروه‌ها، علاوه بر یکپارچگی و انسجام محتوای دانش سازمان، از بسیاری دوباره‌کاری‌ها، خصوصاً در کسب دانش جلوگیری کرده و در بازیابی دانش در زمان مورد نظر کمک می‌کنند.

7- برگزاری جلسات سالانه‌ جهت اطلاع‌رسانی و تقدیر از بهترین‌ها 

اگرچه معمولاً اخذ مجوز برای برگزاری جلسات بزرگ (با هزینه‌‌های جانبی فراوان) چالش‌برانگیز است؛ اما با این وجود انجام این کار به منظور برقراری اعتماد میان اعضای تیم، بیان چشم‌‌اندازها، ماموریت، نقش‌‌ها، انتظارات و برنامه‌‌های آتی، بسیار مهم است. در جلسات تنها به سخنرانی اکتفا نکرده و برای افزایش کیفیت، کارگاه‌‌های آموزشی و بحث‌‌های تعاملی متنوعی را نیز برنامه‌‌ریزی کنید. افراد متخصص خارج از سازمان را برای سخنرانی دعوت کنید و از مدیر ارشد سازمان و حامی طرح مدیریت دانش برای حضور در جلسات و تعامل با افراد دعوت به عمل آورید. برگزاری چنین جلساتی به صورت سالانه موجب شناخت بهتر افراد نسبت به یکدیگر و برقراری ارتباطات موثر درجلسات مجازی و تلفنی می‌شود. علاوه بر این برنامه منظمی برای انتشار خبرنامه‌‌ها و برگزاری دوره‌‌های آموزشی و رویدادها تهیه کرده و با راه‌‌اندازی وب‌‌سایت، آخرین تغییرات، گزارشات، داستان‌‌های موفقیت و غیره را در اختیار عموم افراد قرار دهید.

8- توجه به زیرساخت تكنولوژیک

حوزه دیگری که سازمان‌ها برای موفقیت در مدیریت دانش باید مورد توجه قرار دهند، زیرساخت‌های تکنولوژیک و پیشرفت‌های شگرف و خیره‌‌کننده آن می‌باشد. این راهکار موفقیت مدیریت دانش باعث سرمایه‌‌گذاری قابل توجه سازمان‌‌ها شده است.
در این زمینه باید توجه داشت که صرفا ثبت دانش آشکار در ابزارهای فناورانه اهمیت نداشته و دانش پنهان با نقش غیر قابل انکار آن در تعیین میزان توان رقابتی سازمان نیز بسیار حائز اهمیت است. بنابراین سرمایه‌گذاری در فناوری اطلاعات و استفاده از آن بدون توجه به دانش پنهان، موجب از دست رفتن سریع مزیت یاد شده می‌‌شود. 

9- ارائه مداوم راهکارهایی جهت پیشرفت مدیریت دانش 

به طور مداوم باید به دنبال راهکارهاییی جهت بهبود فرآیندها، فناوری، افراد و ایجاد ارزش‌افزوده باشید. بدین منظور از راهکارهایی همچون نظرسنجی از کاربران، مطالعه کنفرانس‌‌های خارجی و داخلی، خواندن داستان‌‌های موفقیت و غیره استفاده کنید. در صورت یافتن ایده‌‌های مناسب بلافاصله آن را با تیم مدیریت دانش در میان گذاشته و در صورت ممکن اجرایی کنید.

10- افزایش تعداد افراد درگیر و مهارت‌های آنان

مهارت کارکنان سازمان در تمامی سطوح، برای موفقیت سازمان بسیار ضروری است. مدیریت دانش بدون همکاری تمامی پرسنل سازمان موفق نخواهد بود. بنابراین برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای تمامی کارکنان سازمان در این موفقیت تاثیرگذار است. 

11- تعیین اهداف سالانه

در نهایت به عنوان آخرین مورد از راهکارهای موفقیت مدیریت دانش می‌توان با تعیین سه هدف سالانه برای کارکنان، به بهبود شرایط و اطمینان از عملکرد افراد کمک کرد. باید توجه داشت که از تعیین لیست‌‌های طولانی برای اهداف مدیریت دانش خودداری کرده و تنها 3 هدف ساده برای پیاده‌‌سازی و اجرا تعیین کنید و کلیه گزارش‌‌های پیشرفت کار را بر پایه این سه هدف قرار دهید.

منبع:
استن گارفیلد


استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروپالایش کنگان
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتر ...
پیاده سازی مدیریت دانش در بانک سپه
مستندسازی درس‌‌آموخته‌‌ها و تجارب طرح مل ...
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سازمان
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سا ...
مدیریت دانش در  PMBOK
تجزیه و تحلیل مدیریت دانش در PMBOK با ر ...
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و تجربه کارکنان می‌شود؟
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و ...
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف افزایش مشارکت مدیران
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف ...
ابزار تبادل دانش و کاربردهای آن
تبادل دانش (Knowledge Exchange) چیست؟+کا ...
خوشه دانش چیست و چطور استفاده میشود و کاربردهای آن چیست
خوشه دانش (Knowledge Cluster) چیست و چطو ...
کسب و استخراج دانش
استخراج دانش؛ تعریف، فرآیند و نمونه‌های ...
صنایع یاس ارغوانی
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی
نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 
شرکت پتروشيمی رازی
مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی
مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.
شرکت ملی گاز ایران
مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران
جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.
شهرداری منطقه 10
مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10
در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.
وزارت راه و ترابری
دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری
آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.
راهداری و حمل و نقل جاده‌ای
دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 
هلدینگ کشاورزی پارس
مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس
شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.
شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.
هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...