یکپارچه‌سازی تجزیه و تحلیل داده‌ها و مدیریت دانش

حامد کوچک پور کارشناس ارشد مدیریت دانش در شرکت مشاوران توسعه آینده    حامد کوچک پور
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1400/11/20
تجزیه و تحلیل داده‌ها ممکن است به فناوری‌ها و ابزارهایی مانند مدل‌های آماری، الگوریتم‌های یادگیری ماشین (Machin Learning)، داده‌های بزرگ (Big Data) و محاسبات ابری وابسته باشد. با این حال، نتیجه این تجزیه و تحلیل‌ها‌ تا حد زیادی به ویژگی‌های تحلیلگران مانند تجربه، شهود، ارزش و قدرت تصمیم‌گیری بستگی دارد.
دانش این افراد در هسته تجزیه و تحلیل داده‌ها قرار گرفته و به همین جهت مدیریت دانش نقش کلیدی در اجرای اثربخش فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها بر عهده دارد.
در این مطلب از سلسله مراتب داده- اطلاعات- دانش- خرد (DIKW) به عنوان یک ساختار فراگیر برای بررسی فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها و بیان یک مدل مفهومی با هدف اجرای فرآیند تجزیه و تحلیل داده در سه فاز اصلی استفاده شده است که کشف، ایجاد و کاربرد دانش را یکپارچه می‌کند. یکی از تئوری‌های تبدیل انواع دانش به یکدیگر، مدل Nonaka است که با تعریف فرآیندهای مشخصی، تعاملات بین افراد را که اغلب نادیده گرفته می‌شوند، با توجه به اهداف مدیریت دانش روشن می‌کند. همسویی و هم‌افزایی بین تجزیه و تحلیل داده‌ها و مدیریت دانش به تقویت همکاری، نوآوری‌های هدایت شده و در نهایت بهبود نتیجه کمک خواهد کرد.
Zeleny سلسله مراتب DIKW را به ساده‌ترین و در عین حال عمیق‌ترین روش تعریف کرد. بر اساس این تعریف، داده‌ها، اطلاعات، دانش و خرد بیانگر چهار نوع مختلف دانش و سطوح مختلف از درک مفاهیم هستند. دانش اطلاعاتی است که بیشتر توسط ذهن انسان پالایش می‌شود و چگونگی تحقق خروجی مدنظر با توجه به هدف مشخص شده را نشان می‌دهد.
دانشی که باعث خلق نتیجه بر اساس هدف می‌شود را عملی‌ترین و مفیدترین نوع دانش می‌نامند. خرد قوی‌ترین و حیاتی‌ترین نوع دانش است که باعث هدایت ناخودآگاه فعالیت‌های فرد در راستای اهداف از پیش تعیین شده می‌شود. همانطور که در مدل دایره طلایی «شروع با چرا» توسط سینک بیان شده، دانش در مسیر دستیابی به نتیجه در راستای تحقق اهداف تعیین می‌شود.
 
با چرا شروع کنید

سه مرحله از فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها

به دلیل پیشرفت‌های فناوری در موضوعاتی مانند کلان داده، محاسبات ابری و یادگیری ماشین، تبلیغات زیادی در مورد قابلیت‌های فنی تجزیه و تحلیل داده‌ها به وجود آمده است؛ در حالیکه تاثیر افراد و جنبه‌های سازمانی اغلب نادیده گرفته می‌شوند. فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها مانند بالا رفتن از هرم DIKW است و می‌تواند در سه مرحله اصلی خلاصه شود. هر مرحله با یکی از سه بعد فناوری، افراد و سازمان مطابقت داشته و نشان‌دهنده یکی از سه پارادایم اثبات‌گرایی، ساخت‌گرایی و عمل‌گرایی است که در شکل زیر نشان داده شده است.
 
سه مرحله از فرآیند تجزیه و تحلیل داده‌ها
 

۱. مرحله کشف دانش (از داده به اطلاعات)

در طول این مرحله، داده‌های خام از منابع مختلف با استفاده از مدل‌های آماری و الگوریتم‌های محاسباتی برای استخراج اطلاعات مفید، پردازش می‌شوند. این موضوع نشان‌دهنده دانش صریح تازه کشف شده به کمک فناوری است.
باید توجه کرد که این مرحله شامل فعالیت‌های مهم انسانی مانند برنامه‌ریزی اولیه پروژه، درک نیازهای کسب‌وکار و اعتبارسنجی کیفیت داده‌ها می‌باشد که بیشتر مبتنی بر فناوری بوده و از ابزارهای آمار، یادگیری ماشین و مهندسی نرم‌افزار استفاده می‌کند. این مرحله نشان‌دهنده پارادایم اثبات‌گرایی است که در آن دانش خلق شده با استفاده از روش‌های علمی اثبات شده، قابل جستجو می‌باشد.

2. مرحله ایجاد دانش (از اطلاعات به دانش) 

در طول این مرحله، تجزیه و تحلیل‌های حاصل شده توسط ذهن انسان پردازش شده و نتیجه آن با استفاده از تجربه فردی، بینش و مجموعه دانش موجود تفسیر می‌شود. لازم به ذکر است که اطلاعات پس از پردازش در ذهن افراد، به دانش تبدیل می‌شود.
این مرحله همچنین شامل همکاری کارشناسان از رشته‌های مختلف برای ارزیابی دانش صریح کشف شده از مرحله قبل است و دانش جدید عمدتاً در قالب دانش ضمنی در طی این فرآیند به وجود می‌آید. این مرحله نشان‌دهنده پارادایم ساخت‌گرایی است که در آن حقیقت ذهنی دانش از طریق تعامل اجتماعی، همکاری بین افراد و اشتراک تجربیات، ایجاد یا ساخته می‌شود. 

3. مرحله کاربرد دانش (از دانش تا خرد)

در این مرحله تصمیم‌گیرندگان و ذینفعان، دانش ضمنی جدید ایجاد شده از مرحله قبل را در برابر ارزش‌های سازمانی و استراتژی‌های تجاری ارزیابی می‌کنند. استفاده از دانش منجر به تصمیم‌گیری آگاهانه و برنامه‌ریزی برای اقداماتی با هدف بهبود شرایط و حل مشکلات کنونی می‌شود. تصمیمات و اقدامات حاصل را می‌توان به عنوان دانش صریح ناشی از خرد جمعی کارشناسان، تصمیم‌گیرندگان، ذینفعان در نظر گرفت. این مرحله بیشتر سازمان‌محور بوده و بر ارزش‌های سازمانی و استراتژی‌های تجاری کلیدی متمرکز می‌باشد. 
این گام نشان‌دهنده پارادایم عمل‌گرایی است که بر کاربرد عملی دانش تأکید دارد. طی مرحله کاربرد، دانش صریح کشف شده از طریق پارادایم اثبات‌گرایی و دانش ضمنی ایجاد شده از طریق پارادایم ساخت‌گرایی یکپارچه شده و از آ‌ن‌ها در حل عملیاتی مسئله استفاده می‌شود. 

جمع‌بندی

تجزیه و تحلیل داده‌ها ابزاری ضروری برای کمک به افراد برای مدیریت حجم بالای اطلاعات، کمک به سازمان‌ها در بهبود عملکرد و کمک به جامعه برای مقابله با مشکلات اجتماعی است. برای دستیابی به نتایج بهتر و تأثیرات بالاتر، متخصصان و سازمان‌ها باید بر فناوری، نیاز به مشارکت و همکاری تأکید کنند و بر ارزش‌های اجتماعی و استراتژی‌های سازمانی به‌عنوان نیروهای حیاتی محرک جهت تحلیل داده‌ها و مدیریت دانش حاصل از آن‌ها توجه نمایند.
مفهوم سلسله مراتب DIKW، همراه با قدرت دانش ضمنی و نظریه تبدیل دانش، چارچوب نظری روشن‌تری را ارائه می‌کند که سه مرحله کشف، ایجاد و کاربرد دانش را با سه بعد فناوری، مردم و سازمان یکپارچه کرده و سه پارادایم اثبات‌گرایی، ساخت‌گرایی و عمل‌گرایی در تجزیه و تحلیل داده‌ها را به یک کل معنادار تبدیل می‌کند.

 


استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروپالایش کنگان
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتر ...
پیاده سازی مدیریت دانش در بانک سپه
مستندسازی درس‌‌آموخته‌‌ها و تجارب طرح مل ...
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سازمان
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سا ...
مدیریت دانش در  PMBOK
تجزیه و تحلیل مدیریت دانش در PMBOK با ر ...
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و تجربه کارکنان می‌شود؟
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و ...
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف افزایش مشارکت مدیران
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف ...
ابزار تبادل دانش و کاربردهای آن
تبادل دانش (Knowledge Exchange) چیست؟+کا ...
خوشه دانش چیست و چطور استفاده میشود و کاربردهای آن چیست
خوشه دانش (Knowledge Cluster) چیست و چطو ...
صنایع یاس ارغوانی
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی
نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 
شرکت پتروشيمی رازی
مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی
مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.
شرکت ملی گاز ایران
مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران
جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.
شهرداری منطقه 10
مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10
در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.
وزارت راه و ترابری
دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری
آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.
راهداری و حمل و نقل جاده‌ای
دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 
هلدینگ کشاورزی پارس
مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس
شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.
شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.
هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...