مستندسازی تجارب خبرگان
Expert’s Knowledge Acquisition
بخش قابل توجهی از دانش سازمانها در قالب مستندات، دستورالعملها و پایگاههای اطلاعاتی نگهداری نمیشود، بلکه در ذهن افراد باتجربه و خبرگان سازمان قرار دارد. این دانش که عمدتاً از جنس دانش ضمنی است، حاصل سالها تجربه عملی، تصمیمگیری، حل مسائل پیچیده و حضور در شرایط مختلف کاری بوده و معمولاً به سادگی قابل انتقال نیست. با بازنشستگی، جابهجایی یا خروج این افراد از سازمان، بخش قابل توجهی از این سرمایه ارزشمند نیز از دست رفته و سازمان ناچار به پرداخت هزینههای سنگین برای بازتولید همان دانش خواهد شد.
خبرگان سازمانی معمولاً با شاخصهایی نظیر سابقه کاری مؤثر، مرجعیت تخصصی یا مدیریتی، مشارکت در پروژههای راهبردی، تجربه حل مسائل پیچیده و نقشآفرینی در مقاطع مهم و تاریخی سازمان شناخته میشوند. تجربیات این افراد تنها مجموعهای از اطلاعات نیست، بلکه شامل درسآموختهها، راهکارهای عملی، تصمیمهای موفق، خطاهای گذشته و روشهای اثباتشدهای است که طی سالها فعالیت حرفهای شکل گرفتهاند.
مستندسازی تجارب خبرگان یکی از مؤثرترین راهکارهای مدیریت دانش برای حفظ و انتقال این سرمایههای دانشی است. در این رویکرد، ابتدا خبرگان سازمان و حوزههای کلیدی دانش آنان شناسایی شده و سپس با استفاده از روشهای ساختاریافته استخراج دانش، مهمترین تجربیات، درسآموختهها، نکات کلیدی، راهکارها و دانشهای ارزشمند آنان استخراج، مستندسازی و در قالب بستههای دانشی قابل استفاده برای سایر کارکنان تدوین میشود.
شرکتهای پیشرو
متدلوژی ما در زمینه مستندسازی تجربیات خبرگان
مشاوران توسعه آینده در سال ۱۳۸۴ برای نخستین بار در ایران، اجرای پروژههای نظاممند مستندسازی تجارب خبرگان را با بهرهگیری از متدولوژی اختصاصی خود آغاز کرد. این متدولوژی حاصل ترکیب تجربیات بینالمللی در حوزه استخراج دانش، تکنیکهای مصاحبه عمیق، روشهای مستندسازی دانش ضمنی و تجربیات حاصل از اجرای پروژههای متعدد در سازمانهای ایرانی است.
در این روش، صرفاً انتقال اطلاعات مدنظر نیست، بلکه تلاش میشود دانشهای پنهان، تجربیات عملی، منطق تصمیمگیری، الگوهای ذهنی، نکات کلیدی، خطاهای گذشته، عوامل موفقیت و درسآموختههایی که طی سالها فعالیت حرفهای شکل گرفتهاند، استخراج و به دانش قابل استفاده برای سایر کارکنان تبدیل شوند.
این متدولوژی نخستین بار در صنعت پتروشیمی کشور به کار گرفته شد و تاکنون در صنایع مختلف توسعه یافته است. مشاوران توسعه آینده طی این سالها افتخار مستندسازی تجارب نزدیک به ۵۰۰ مدیر، متخصص و خبره در سازمانها و صنایع مختلف کشور را داشته و مجموعه ارزشمندی از دانشهای تخصصی و راهبردی را برای سازمانهای ایرانی حفظ و ماندگار کرده است.
گامهای اجرایی مستندسازی تجارب خبرگان
اجرای پروژه مستندسازی تجارب خبرگان بر اساس یک فرآیند نظاممند و مرحلهبندیشده انجام میشود تا ضمن ایجاد فضای مناسب برای انتقال تجربه، کیفیت استخراج دانش نیز تضمین شود.
مراحل اصلی اجرای این پروژه عبارتاند از:
- شناسایی خبرگان سازمان و اولویتبندی آنان بر اساس اهمیت دانش و ریسک خروج
- تعیین حوزههای کلیدی دانش هر خبره
- انتخاب مناسبترین تکنیک استخراج دانش متناسب با نوع دانش و ویژگیهای فردی خبره
- بررسی ویژگیهای شخصیتی و سبک انتقال تجربه افراد
- برگزاری جلسات اولیه برای شناسایی سرخطهای دانشی و طراحی مصاحبه
- اجرای جلسات تخصصی استخراج دانش و مستندسازی تجربیات
- تدوین بستههای دانشی و اخذ تأیید و بازخورد از خبره
- آمادهسازی، قالبدهی و انتشار محتوا در قالب اسناد مکتوب، چندرسانهای و سامانههای مدیریت دانش
اهداف مستندسازی تجارب خبرگان
اجرای نظام مستندسازی تجارب خبرگان با هدف حفظ و انتقال دانشهای حیاتی سازمان انجام میشود. مهمترین اهداف این راهکار عبارتاند از:
- جلوگیری از خروج دانشهای حیاتی همزمان با بازنشستگی یا ترک خدمت کارکنان
- شناسایی و حفظ دانشهای ضمنی و تجربیات ارزشمند خبرگان
- تبدیل دانشهای فردی به داراییهای دانشی سازمان
- تسهیل انتقال تجربه میان نسلهای مختلف کارکنان
- کاهش زمان آموزش و توانمندسازی نیروهای جدید
- جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته و دوبارهکاریها
- مستندسازی راهکارهای موفق، تجربیات اجرایی و درسآموختههای سازمان
- ایجاد منابع معتبر برای آموزش، توسعه منابع انسانی و تصمیمگیریهای آینده
- حفظ حافظه سازمانی و افزایش تابآوری دانشی سازمان
هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...
شرکت پتروشیمی نوری چهارمین شرکت آروماتیک ایران است که بهعنوان بزرگترین تولید کننده مواد آروماتیکی در ایران و یکی از بزرگترین مجتمعهای آروماتیکی در دنیا شناخته میشود...