7 به‌روش برای تغییر فرهنگ سازمانی

محمدحسن بختیاری    محمدحسن بختیاری
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1399/9/12
پیاده‌‌سازی موثر مدیرت دانش منافع بسیاری برای سازمان بدست می‌آورد. ممکن است سازمان به جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش درآمد بیشتری کسب نکند، اما کاهش هزینه‌‌ها یکی از منافع قطعی حاصل از این اقدام است. برخی از سازمان‌‌ها به جهت نوع فرهنگ سازمانی خود، قادر به ایجاد پایگاه داده مدیریت‌‌ دانش نیستند. در ادامه هفت روش برتر در فرهنگ ‌‌سازمانی به عنوان عوامل موثر در پیاده‌‌سازی کارآمد مدیریت دانش مورد بررسی قرار می‌‌گیرند.

شناخت فرهنگ سازمانی 

با توجه به تاثیر فرهنگ سازمانی بر رفتار و عملکرد کارکنان در نحوه اجرای وظایف، شناخت و ارزیابی مناسب این فرهنگ پیش از انتخاب سیستم مدیریت دانش اهمیت ویژه‌‌ای دارد. نیروی پیشران و عامل موفقیت سیستم مدیریت دانش نیروی انسانی سازمان است و نقشی کلیدی در موفقیت سیستم دارد.
ظرفیت، توانایی و امکانات نیروی انسانی سازمان بخش حیاتی نیازهای کسب‌وکار است و باید به عنوان عامل کلیدی در آماده‌سازی مورد کسب‌وکار (Business case) برای مدیریت دانش در نظر گرفته شود. به عنوان مثال در صورت عدم دسترسی کارکنان به کامپیوتر و نبود تجربه فعالیت با سیستم، تهیه نرم‌‌افزار به طور قطع متضمن موفقیت مدیریت دانش نیست.

پیاده‌‌سازی دقیق و سنجیده مدیریت دانش 

با توجه به مقاومت کارکنان سازمان در برابر تغییرات ناگهانی و کار با سیستم جدید، صرف زمان و تمرکز بر پیاده‌‌سازی گام به گام و ابتدایی مدیریت دانش، بسیار حائز اهمیت است. اجرای هر سیستم به صورت آرام و سنجیده، مواجهه با تغییرات را آسان‌‌ و امکان‌‌پذیر‌‌تر کرده و به سازمان فرصتی برای تجزیه و تحلیل پذیرش کاربر، تعدیل مسائل و یادگیری از اشتباهات برای بهبود بهتر سیستم مدیریت دانش می‌‌دهد.

افزایش انگیزه کارکنان از طریق پاداش و قدردانی

حفظ اطلاعات و دانش به صورت ضمنی و تصور کسب قدرت از طریق نگهداشت و نه اشتراک دانش، دلیل اصلی عدم موفقیت بسیاری از سیستم‌‌های مدیریت دانش است. این نگرش را می‌‌توان با به‌کارگیری مشوق‌های انگیزشی مانند پاداش و مزایا، ارزیابی عملکرد و ارتقای رتبه شغلی یا حتی حرکات تقدیر و تشکر ساده و زبانی از سوی مدیریت ارشد تغییر داد.

تغییر فرهنگ سازمانی

ایجاد نظام مالکیت فکری

اطمینان افراد از حفظ مالکیت ثبت دانش و تجربه خود سبب ارتقای میزان تعهد و کوشا بودن آن‌‌ها در اجرای دقیق و صحیح دستورالعمل‌‌ها و فرآیندهای مدیریت دانش می‌شود. بدین ترتیب، پیاده‌‌سازی سیستم پاداش تسهیل شده و ارائهدهندگان دانش اعتبار دانشی کسب می‌‌کنند. همچنین، بهبود و توسعه سیستم مدیریت دانش نیز به جهت مسئولیت افراد در برابر دانش ثبت شده خود، تسهیل می‌‌شود. از طرف دیگر، تعیین مالک دانش ثبت شده منجر به امکان پرسش از وی توسط سایر دانشکاران، رفع ابهامات احتمالی و تکمیل و به‌روزرسانی دانش می‌شود.

شناسایی متولی مدیریت دانش در سازمان

پیاده‌‌سازی و اجرای مدیریت دانش در سازمان، موجب تغییرات بسیاری خواهد شد؛ بنابراین سیستم مدیریت دانش باید توسط فردی با تجربه طولانی مدت در سازمان راهبری شود. فردی آشنا با اهداف و فرآیندهای سازمان، کاندید مناسبی برای به‌عهده گرفتن این مسئولیت است. البته افزون بر خبرگی و تجربه باید عوامل شخصیتی و مهارتی مانند روابط عمومی بالا، تمایل به بهبود و رشد و علاقه‌مندی به سیستم مدیریت دانش، در انتخاب متولی مدیریت دانش مورد سنجش قرار گیرد.

برگزاری جلسات بازنگری پس از اقدام در سازمان

بسیاری از سازمان‌‌ها اهمیت دانش ضمنی را فراموش کرده و دانش صریح را در اولویت قرار می‌‌دهند. سازمان‌‌ها به جای محدود کردن دانش ضمنی در ذهن افراد، با به‌کارگیری روش‌‌های مختلف امکان شناسایی و انتشار دانش ضمنی و غیر رسمی را به وجود می‌آورند. برگزاری جلسات نقد و بررسی، ارزیابی نتایج مثبت، شناسایی فضای پیشرفت، درس‌‌های آموخته شده پس از پروژه‌‌ها یا رویدادها به منظور شناسایی و ثبت آن‌‌ها به عنوان دانش امکانی برای انتشار دانش‌‌ضمنی را ایجاد می‌کند.

پیاده‌‌سازی سیاست انتقال دانش به صورت رسمی

بسیاری از سازمان‌‌ها به دلیل نبود سیاست راهبردی و فرآیند رسمی انتقال و تبادل دانش و از دست دادن افراد خبره، ضررهای مالی جبران‌ناپذیری را تجربه می‌‌کنند. لذا باید در کنار پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و فرآیندهای مربوطه، سیاست انتقال دانش را به عنوان یکی از اصول و وظایف سازمانی نهادینه کرد. به عنوان مثال تکنیک مصاحبه خروج (Exit Interview) از راهکار و سیاست‌های سازمان‌‌ها در راستای انتقال تجارب است. این راه، آخرین مرحله انتقال دانش بوده و در طی سال‌‌های فعالیت کارکنان باید در راستای نهادینه‌سازی و اجرایی کردن تکنیک‌‌ها و روش‌‌های مختلف جهت انتقال دانش به عنوان فرآیند اصلی سازمان گام برداشت.
 


استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروپالایش کنگان
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتر ...
پیاده سازی مدیریت دانش در بانک سپه
مستندسازی درس‌‌آموخته‌‌ها و تجارب طرح مل ...
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سازمان
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سا ...
مدیریت دانش در  PMBOK
تجزیه و تحلیل مدیریت دانش در PMBOK با ر ...
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و تجربه کارکنان می‌شود؟
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و ...
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف افزایش مشارکت مدیران
طراحی دوره‌های آموزش مدیریت دانش با هدف ...
ابزار تبادل دانش و کاربردهای آن
تبادل دانش (Knowledge Exchange) چیست؟+کا ...
خوشه دانش چیست و چطور استفاده میشود و کاربردهای آن چیست
خوشه دانش (Knowledge Cluster) چیست و چطو ...
صنایع یاس ارغوانی
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی
نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 
شرکت پتروشيمی رازی
مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی
مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.
شرکت ملی گاز ایران
مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران
جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.
شهرداری منطقه 10
مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10
در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.
وزارت راه و ترابری
دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری
آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.
راهداری و حمل و نقل جاده‌ای
دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 
هلدینگ کشاورزی پارس
مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس
شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.
شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.
هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...