اهمیت نقش رهبری در موفقیت مدیریت دانش

   زهرا اسلامی
   کارشناس مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1399/8/28
از جمله ارکان اصلی مديريت دانش نقش‌ها، فرآيندها، فناوری و رهبری می‌باشند. با این حال علاوه بر موارد یاد شده، در بحث مدیریت دانش ارکان بیشتری مورد نیاز است. علت این امر چیست؟ و به‌طور کلی هدف از مديريت دانش چيست؟
علی‌رغم وجود سیستم‌های مدیریت دانش بسیار قوی در بسیاری از سازمان‌ها، کارایی و مشارکت افراد در این امر بسیار پایین است. به‌عنوان مثال، سازمان‌ها برنامه‌هایی همچون مدیریت دانش پروژه و جلسات مستندسازی درس‌آموخته را در دستور کار خود قرار داده و حتی سیستمی برای مدیریت این دروس‌آموخته ایجاد می‌کنند. اما باوجود تمام زیرساخت‌ها دانش و درس‌آموخته بسیار کمی وارد نرم‌افزار شده و میزان به‌کارگیری از دانش‌های ثبت شده بسیار کم است.

حلقه گمشده در چرخه مدیریت دانش در این‌ سازمان‌ها چیست؟

شاید بتوان این حلقه گمشده را "فرهنگ" يا "رفتار سازمانی" دانست، اما این‌ موارد، وابسته به عاملی اصلی‌ به نام رهبری هستند. برای درك بهتر این ركن باید دلایل پایبندی افراد در محل کار، به سایر سیستم‌ها را بررسی کنیم. به‌عنوان مثال، چه عواملی باعث پیروی افراد از رویه‌های ايمنی (بعضاً دشوار) يا  امنيتی در سازمان می‌شود؟
سه عامل زیر نقش مؤثری در احقاق این موضوع دارند: 
•  آگاهی از ضرورت پیروی از رویه‌ها؛
•  شناخت کافی نسبت به چگونگی انجام این فرآیندها؛ 
•  اطلاع از عواقب و تبعات ناشی از عدم پیروی از رویه‌ها.
موارد فوق، عناصر حاکمیتی بوده و برای هر سيستم مديريتی، چه در محل کار و یا منزل كاربرد دارند. اگر اين عناصر حاكميتی در جامعه (کشور، سازمان، خانه و ...) برقرار باشند، رفتار افراد تغییر کرده و فرهنگ جامعه، توسعه می‌یابد. درنتیجه اگر در یک سازمان رهبری (حاكميت) وجود نداشته باشد، مديريت دانش، به فرآيندی اختياری تبدیل شده و بالتبع افراد زمان بسیار کمی برای فعالیت‌های اختیاری و داوطلبانه صرف می‌کنند.
مثال ساده‌ای را در نظر بگيريد. چنانچه قصد دارید مسئوليت چمن‌زنی را به پسر يا دختر نوجوان خود بسپاريد، بايد موارد زیر را در نظر داشته باشید:
1- شفاف‌سازی در خصوص انتظارات خود از روند انجام کار (زمان، دفعات و استاندارد انجام كار)؛
2- اطلاع‌رسانی در مورد محل قرارگیری چمن‌زن و نحوه استفاده از آن؛
3- بررسی عملکرد پایانی فرزند خود و پاداش‌دهی به وی در صورت استاندارد بودن نتیجه کار.
اگر شما به عنوان والدین انتظارات خود را در مورد این كار شفاف نکنید، در پایان فرزندان دلیل کیفیت پایین را عدم شفافیت خواسته‌ها در ابتدای امر بیان خواهند کرد. بنابراين انتظارات اولیه هرگز محقق نشده و یا آن‌ها این کار را به‌صورت نیمه‌تمام تحویل خواهند داد. همچنین اگر شما نحوه کار با چمن‌زن را به فرزندان نشان ندهید، آن‌ها قادر به انجام این کار نخواهند بود و چنانچه حین عملیات چمن‌زنی فرزندان را كنترل نكنيد، تمرکزشان توسط عوامل کم‌اهمیت دیگری از بین رفته و کار را به پایان نمی‌رسانند. اين سه عنصر، يعنی شفافیت انتظارات، تعیین ابزار كار و نظارت و کنترل باعث تحقق کامل فرآیند چمن‌زنی می‌شود.
با توجه به مثال فوق می‌توان گفت در مدیریت دانش نیز نیاز به چنین عناصر حاکمیتی احساس می‌شود. وجود این عناصر در اجرای مدیریت دانش موجب می‌شود تا علی‌رغم کاهش تمرکز افراد حین فرآیندهای کاری، وظایف مدیریت دانش را به خوبی به سرانجام برسانند. تحقق این امر در گرو اقدامات زیر است: 
•  تدوین مجموعه‌ای از انتظارات سازمانی به طور شفاف پیرامون چگونگی انجام فرآیند مديريت دانش در سازمان (به‌عنوان مثال سياست مديريت دانش و تعريف استانداردهای سازمانی برای انجام این برنامه؛
•  آموزش و پشتيبانی مناسب پیرامون استفاده از چارچوب مديريت دانش، از جمله آموزش نحوه انجام مسئولیت‌ها، پيروی از فرآيندها و استفاده از فناوری مديريت دانش.
•  نظارت، ارزیابی يا مميزی به‌کارگیری مديريت دانش مطابق با نیاز سازمان و اطمينان از تحویل به موقع وظایف محول‌شده.
اعمال اقدامات فوق، در راستای رهبری مديريت دانش برای همه سازمان‌ها ضروری است، زيرا بدون رهبری و حاکمیت، احتمال استفاده افراد سازمان به‌صورت داوطلبانه از سيستم مديريت دانش، بسیار کمتر می‌باشد.
 

به روز باشید

7 به‌روش برای تغییر فرهنگ سازمانی

ادامه

اهمیت اشتراک‌ دانش در سازمان‌های پروژه‌م ...

اهمیت اشتراک‌ دانش در سازمان‌های پروژه‌محور

ادامه

درس‌آموخته‌هایی از پروژه WISECARE

ادامه

اهمیت نقش رهبری در موفقیت مدیریت دانش

ادامه

5 نکته برای بهبود سیستم مدیریت دانش

ادامه

استقرار نظام مدیریت دانش در شرکت بهناد ب ...

استقرار نظام مدیریت دانش در شرکت بهناد بنا

ادامه

شایستگی‌ها و نقش مدیر ارشد دانش

ادامه

الزمات مهم طراحی مدیریت دانش در بخش دولت ...

الزمات مهم طراحی مدیریت دانش در بخش دولتی

ادامه

طرح جامع مدیریت دانش در بانک پارسیان

ادامه

ارزش بکارگیری تکنولوژی در مدیریت دانش

ادامه

بازاریابی مدیریت دانش

ادامه

برترین نرم‌افزارهای بین‌المللی مدیریت دا ...

برترین نرم‌افزارهای بین‌المللی مدیریت دانش

ادامه

مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی می‌باشد؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم.
 

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمي رازي

مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال 1386 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

در سال 1391 به همت اداره آموزش شهرداری منطقه 10 تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه 10 راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه 10 راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه 10 تهران اولین شهرداری در سراسر کشور می‌باشد که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود ...