سیستم پشتیبان تصمیم‌گیری (DSS)

الهه جدیدزاده - کارشناس ارشد مدیریت دانش    الهه جدیدزاده
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1401/5/30
امروزه، اطلاعات، عامل اصلی و زیربنای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها به شمار رفته و نقش مهمی در فعالیت‌های انسانی ایفا می‌کنند. شتاب تغییرات در فناوری اطلاعات و ارتباطات به قدری است که متخصصان و کارشناسان فعال در این زمینه و همچنین مدیران تصمیم‌گیر ناگزیر به به‌روزآوری مداوم اطلاعات خود هستند. فناوری‌های جدید به تسهیل فرآیندهای کاری و کاهش مهارت مورد نیاز کارکنان کمک بسزایی کرده و انتخاب استراتژی‌ها و برنامه‌های سازمان را تحت تاثیر قرار داده است.
سیستم‌های پشتیبان تصمیم (DSS) ابزارهای محبوبی هستند که به تصمیم‌گیری در یک سازمان کمک می‌کنند. از آنجا که مدیریت دانش اهمیت فراوانی در تولید دانش سازمان‌ها دارد؛ در این مقاله به بررسی مراحل مدیریت دانش از نگاه نوناکا و تاکوچی، کاربرد DSS در هر مرحله و نقش آن به عنوان ابزاری مهم و حیاتی در تصمیم‌گیری و ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان‌ها از طریق ایجاد دانش، مورد بررسی قرار می‌گیرد. سیستم‌های پشتیبان تصمیم، کاربران دانش و تصمیم‌گیران را قادر به اخذ تصمیمات آگاهانه از طریق مطالعه تاثیرگذار بر متغیرهای نیمه سازماندهی شده میان فاکتورهای محیط خارجی می‌کند.
سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری زیرمجموعه‌‌ای از هوش تجاری هستند که هدف آن‌ها کمک به کسب‌و کارها برای گرفتن تصمیمات درست و آگاهانه، بر اساس حجم زیادی از داده‌های تحلیل شده است. به عبارت دیگر این سیستم‌ها به تحلیل مجموعه‌ اطلاعات و برنامه‌های ورودی توسط انسان (تراکنش‌های ذهنی) یا نرم‌افزار (تراکنش‌های یک برنامه کامپیوتری) می‌پردازند. DSS  یکی از ابزارهای محبوب سیستم اطلاعات (MIS) به شمار می‌رود که با حمایت از فرآیند تصمیم‌گیری، بعنوان یک سیستم پویا و منعطف کامپیوتری معرفی می‌شود. هدف نهایی اعمال این سیستم در سازمان‌ها، جلب رضایت استفاده‌کننده نهایی در داخل یا خارج سازمان است.
با به‌کارگیری  DSS تصمیم‌گیران قادرند راه‌حل‌هایی برای مسائل مختلف نیمه ساختاریافته و یا بدساختاریافته که جنبه‌ها، اهداف و یا مقصود متفاوتی دارند، بیابند. از طرف دیگر همواره سیستم‌های اطلاعات با مدیریت دانش در ارتباط بوده‌اند تا کسب‌و کارها را قادر به اخذ تصمیمات آگاهانه‌تر و علمی‌تر کنند. مدیریت دانش با اجرای فرآیند فیلترسازی، مرتب‌سازی، بازیابی و پخش به جمع‌آوری و اشتراک دانش پنهان و تبدیل آن به دانش آشکار سازمان کمک بسزایی می‌کند. به طوریکه استفاده از سیستم‌های پشتیبان تصمیم که توسط مدیریت دانش ارتقا داده شده در پیاده‌سازی موفق استراتژی سازمانی در کسب‌و کارها دیده شده است.
اطلاعات درونی و بیرونی یکی از منابع اصلی و با ارزش برای مدیران سازمان‌ها به خصوص در شرایط بحرانی به شمار می‌روند. به طوریکه در مقایسه با سایر منابع، مانند مواد اولیه و امور مالی، دارای ارزش خاصی هستند. 
جمع‌آوری و ارائه اطلاعات استراتژیک به شکل کارآمد که مهم‌ترین سرمایه شرکت‌ها در دنیای امروز به شمار می‌روند، می‌تواند با ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان در بهبود رضایت مشتریان سازمان اثرگذار باشند. در این بخش مراحل مدیریت دانش از نگاه نوناکا و تاکوچی مورد بررسی قرار گرفته و به اختصار کاربرد DSS در هر مرحله تشریح شده است.
 
سیستم پشتیبان تصمیم چیست؟

نوناکا و تاکوچی فرآیندی چهار مرحله‌‌ای را برای خلق و به اشتراک‌گذاری دانش پیشنهاد دادند. آنان این فرآیند را SECI نامیدند که مخفف اجتماعی‌سازی  (Socialization)، آشکارسازی (Externalization)، ترکیب (Combination) و درونی‌سازی (Internalization) است.

1- اجتماعی‌سازی (تبدیل دانش پنهان جمعی به دانش پنهان فردی)

در استراتژی اجتماعی‌سازی، افراد به اشتراک تجارب و مدل‌های ذهنی خود جهت بهبود دانش موجود می‌پردازند. برقراری تعاملات رو در رو، اشتراک‌گذاری ایده‌ها و دیدگاه‌ها، جلسات طوفان مغزی، آموزش‌های ضمن کار و غیره همگی به نوع فرآیند اجتماعی‌سازی را در سازمان تسهیل می‌کنند. از آنجا که امروز، اغلب این تعاملات در قالب فناوری اطلاعات از جمله فیلم‌های ضبط شده و یا جلسات آنلاین در حال برگزاری است. به کارگیری ابزارهای سیستم اطلاعات نیز به عنوان یک روش ابتکاری می‌تواند فرآیند تسهیم دانش در سازمان را سرعت بخشد.

2- آشکارسازی (تبدیل دانش پنهان فردی به دانش آشکار فردی)

این فرآیند امکان تدوین دانش ضمنی افراد و اشتراک آن با سایرین را در سازمان فراهم می‌کند تا با هم‌افزایی حاصل از آن، دانش‌های جدید در سازمان شکل گیرند. به عبارت دیگر دانش ضمنی افراد در قالب یک مدل به دانش صریح قابل استفاده برای همگان تبدیل می‌شود. نوناکو و تاکوچی استراتژی آشکارسازی را به عنوان یک فرآیند کلیدی در تبدیل دانش یاد می‌کنند؛ چرا که در این استراتژی دانش‌های جدیدی حاصل می‌شود. این استراتژی تا میزان قابل توجهی توسط ابزارهای DSS در سازمان‌ها تسهیل می‌شود.

3- ترکیب (تبدیل دانش آشکار فردی به دانش آشکار جمعی)

در استراتژی ترکیب، دانش تجزیه شده موجود که به صورت پراکنده در سطح سازمان وجود دارد، به اشتراک گذاشته شده و ترکیب و تفسیر می‌گردد. در واقع، دانش در این گام با یک سیستم دانشی مانند پایگاه داده‌ها ترکیب می‌شود.
پس از ذخیره اطلاعات حاصل از پیاده‌سازی ایده‌های موفق، در صورت بروز مشکل مشابه در آینده می‌توان مستقیما از تجارب قبلی به عنوان یک دانش جدید استفاده کرد.

4- درونی‌سازی (تبدیل دانش آشکار جمعی به دانش پنهان جمعی)

در استراتژی درونی‌سازی دانش مستندسازی شده نقش بسزایی دارد. چرا که به محض درونی شدن، دانش‌های جدید مورد استفاده کارکنانی قرار می‌گیرد که آن را در پایگاه دانش پنهان موجود خود توسعه داده و سازماندهی مجدد کرده‌اند.
در این بخش DSS می‌تواند از طریق تغییر مدل ذهنی کاربر موثر واقع شود. با این کار مدل ذهنی تسهیل شده و فهم روابط بین عوامل کلیدی برای تمامی افراد میسر می‌شود.

اجزای سیستم پشتیبانی تصمیم‌گیری

با توجه به اهمیت نقش داده‌ها در عملکرد سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری، جمع‌آوری اطلاعات به بهترین شکل ممکن به عنوان ورودی این سیستم باید مورد توجه قرار گیرد. بر این اساس سیستم پشتیبانی تصمیم به سه بخش اصلی زیر تقسیم می‌شود.

مدل سیستم مدیریت

این بخش به ذخیره‌سازی داده‌هایی می‌پردازد که در روند تصمیم‌گیری مدیران اثربخش هستند. این مدل‌ها اغلب در تصمیم‌گیری پیرامون مسائل مالی و اقتصادی سازمان و همچنین، پیش‌بینی تقاضا برای نوع کالاها و خدمات مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رابط کاربری

رابط کاربری شامل ابزارهایی است که به کاربران نهایی یک DSS کمک می‌کند بتوانند در سیستم حرکت کنند.

پایگاه دانش

منظور از پایگاه دانش مجموعه اطلاعات موجود از منابع داخلی و خارجی سازمان است.
در این راستا با مدیریت و تجزیه و تحلیل می‌توانید داده‌های خود را به سیستم پشتیبان تبدیل کنید. به این معنی که، شما باید توانایی ذخیره داده‌های جمع‌آوری شده را داشته و روشی برای مدیریت آن‌ها در نظر بگیرید. داده‌ها و اطلاعات خام چندان مفید و کارآمد نیستند، بنابراین باید با انجام تجزیه و تحلیل‌های لازم، پردازش شده و برای تصمیم‌گیری‌های ضروری آماده شوند. لازم به ذکر است تفاوت میان سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری ارتباط مستقیمی با چگونگی ارائه اطلاعات به کاربران دارد.

منبع: https://civilica.com/doc/492517


تاثیر هوش مصنوعی (AI) بر مدیریت دانش چیست؟
تاثیر هوش مصنوعی (AI) بر مدیریت دانش چیس ...
استقرار نظام مدیریت دانش در شرکت فولاد خوزستان
استقرار نظام مدیریت دانش در شرکت فولاد خ ...
مدیریت تغییر؛ اصول پیاده‌سازی و ابزارهای مورد استفاده
مدیریت تغییر؛ اصول پیاده‌سازی و ابزارهای ...
حفظ و انتقال دانش
حفظ و انتقال دانش ؛ استراتژی‌ها و نکات ک ...
طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروشیمی ایلام
طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروشیمی ای ...
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتروپالایش کنگان
استقرار طرح جامع مدیریت دانش در شرکت پتر ...
پیاده سازی مدیریت دانش در بانک سپه
مستندسازی درس‌‌آموخته‌‌ها و تجارب طرح مل ...
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سازمان
داستان‌سرایی ابزاری جهت تسهیم دانش در سا ...
مدیریت دانش در  PMBOK
تجزیه و تحلیل مدیریت دانش در PMBOK با ر ...
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و تجربه کارکنان می‌شود؟
مدیریت دانش چگونه باعث بهبود بهره‌وری و ...
صنایع یاس ارغوانی
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی
نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 
شرکت پتروشيمی رازی
مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی
مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.
شرکت ملی گاز ایران
مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران
جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.
شهرداری منطقه 10
مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10
در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.
وزارت راه و ترابری
دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری
آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.
راهداری و حمل و نقل جاده‌ای
دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 
هلدینگ کشاورزی پارس
مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس
شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.
شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.
هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...