ضرورت به‌کارگیری مدیریت دانش در مدارس

مهرناز قربانی    مهرناز قربانی
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1399/11/12
با توجه به اهمیت مدیریت دانش در دنیای کسب‌ وکار، استفاده از آن در محیط‌‌های آموزشی نیز می‌‌تواند مفید و کارآمد واقع شود. ضرورت این امر سبب بررسی چگونگی استفاده از سیستم‌‌های اطلاعاتی و ایجاد محیط آموزشی کارآمد از سوی مدیران و معلمان شده است.

تبدیل داده‌‌ به اطلاعات و دانش

تبدیل داده به اطلاعات و سپس دانش در فرآیند مدیریت دانش صورت می‌‌گیرد. داده از طریق برخی فرآیندهای تعاملی، انسان محور و ابزارهای فناوری اطلاعات به اطلاعات تبدیل شده و سپس این اطلاعات به دانشی جهت اخذ تصمیم‌‌گیری آموزشی در مدارس تبدیل می‌شود.
در گذشته، شیوه‌‌های مدیریت دانش عمدتاً متمرکز بر داده‌های موجود و مدیریت منابع سازمان بودند. امروزه، تمرکز مدیریت دانش‌‌ بر شناسایی نیازهای اطلاعاتی و استفاده از ابزارهای نوآورانه فناوری اطلاعات برای ایجاد، ضبط و بهره‌‌گیری از این اطلاعات برای دستیابی به اهداف سازمانی است. علی‌رغم ضرورت این موضوع، اکثر مدارس از افراد واجد شرایط برای برنامه‌‌ریزی، طراحی و اجرای سیستم‌‌های اطلاعاتی استفاده نکرده و به دلیل محدودیت‌‌های مالی، آموزش کافی و لازم را برای اطمینان از بقای سیستم اطلاعات مورد نیاز ارائه نمی‌‌دهند. 
مدارس غالباً از معماری اطلاعاتی از هم گسیخته و نامناسب موجود در سازمان‌‌های تولیدی استفاده می‌کنند. غالبا منابع اخذ داده در مدارس هماهنگ و مرتبط نبوده و کارکنان به راحتی قادر به بازیابی آن‌ها نیستند. علاوه بر این، بیشتر ادارات و دفاتر در مدارس منابعی مستقل از داده‌‌ها را نگهداری کرده و این منابع به ندرت به یکدیگر متصل هستند. با این حال، با کسب حمایت مدیران ارشد در صنعت آموزش، درک متقابل صنایع فناوری و آموزش نسبت به یکدیگر و شناخت نیازهای موجود، احتمال بازسازی ساختار اطلاعات در مدارس را فراهم می‌کند. 
مدیریت اطلاعات در مدارس صرفاً به بهره‌برداری دانش از افراد یا شیوه‌‌های فردی درون سازمانی متکی نبوده و به نحوه پیاده‌سازی استراتژی‌ها و خرید و پشتیبانی سیستم‌‌های اطلاعاتی مدیریتی بستگی دارد. بنابراین تا زمان عدم دسترسی کارکنان مدارس به ابزارهای اطلاعاتی مقرون به صرفه و عدم اثبات ارزش این فرآیندها برای مدیران و گروه‌‌های آموزشی، مدارس دانش‌محور توسعه نمی‌یابند.

چرا مدارس برای مدیریت دانش به یک چارچوب بومی‌ نیاز دارند؟

برای ایجاد و استفاده از چارچوب بومی مدیریت دانش در مدارس چهار مرحله انجام می‌‌شود. هدف از این کار کمک به بهره‌‌مندی مدارس از مدیریت دانش و چگونگی بارور شدن ایده‌‌ها می‌‌باشد. این مراحل به شرح زیر است:
1. ارزیابی اطلاعات موجود: در این مرحله مدارس باید اطلاعات موجود و در دسترس را مشخص کرده و یک نقشه راه از چگونگی جریان اطلاعات در سازمان تهیه کنند. این مورد نه تنها شامل نقشه‌‌برداری از فرآیندها و رویه‌‌های اطلاعاتی موجود می‌باشد، بلکه از دسترسی همه کارکنان و دانش‌‌آموزان نیز اطمینان می‌یابد. سازمان و افراد به کسب دانش صریح پیرامون انجام کارها نیاز دارند. ناکارآمدی سیستم‌‌های ردیابی پرونده‌‌ها و پوشه‌‌ها و فرهنگ و نحوه استفاده معلمان و مدیران از داده‌‌ها برای حل مشکلات، تصمیم‌‌گیری در سطح مدارس را دشوار می‌سازد. بنابراین، در بسیاری از مدارس به دلیل کیفیت داده‌‌های الکترونیکی جمع‌‌آوری موجود و عدم دسترسی مناسب به اطلاعات، انگیزه کمی برای اخذ تصمیمات آموزشی توسط مدیران و کارمندان اداری وجود دارد.
2. شناسایی اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی از تصمیم‌‌گیری: مدارس باید اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی از تصمیم‌‌گیری و سیاست‌های متناسب با هدف و مأموریت خود را تعیین کنند. برای معلمان‌‌، این موضوع به معنای استفاده از اطلاعات به عنوان ابزاری تحلیلی برای شخصی‌‌سازی آموزش دانش‌آموزان و برنامه‌‌ریزی‌های کلاسی است. ارزش‌‌افزوده ناشی از تبدیل اطلاعات به دانش به مدیران در استقرار و ارزیابی کارکنان متخصص، تعیین نیازهای آموزشی کارکنان و ایجاد برنامه‌‌های توسعه ‌محور کمک می‌کند. بنابراین، استراتژی‌‌های مورد استفاده برای خلق سیستم‎‌های اطلاعاتی دانش‎بنیان بر اساس ارزش‌‎های کلیدی سازمان و فارغ از تداوم اطلاعات و دانش در مدارس می‌باشد.
3. فعالیت در حوزه چشم‌انداز فرآیندهای موجود در مدرسه: چشم‌انداز فرآیندها، ساختار و عملکرد سازمانی و مسائل مربوط به منابع انسانی بالاخص در حوزه شناسایی نیازهای اطلاعاتی باید به طور مداوم ارزیابی شوند. این ارزیابی شامل اطلاعات کاملی از اهداف مدرسه، رهبری و فرهنگ است. علاوه بر این، دسترسی به فناوری و در دسترس بودن آن و وجود شرایط فیزیکی مناسب برای برقراری ارتباط نیز ضروری است. موفقیت سیستم اطلاعاتی دانش بنیان به شناسایی نیازهای اطلاعاتی برای جمع‌‌آوری یا استفاده از اطلاعات به‌وسیله تیمی از درون سازمان، بستگی داشته و مدرسه باید فرصت‌‌هایی برای ارتباطات افقی و عمودی و همچنین کسب دانش ضمنی افراد فراهم کند.
4. ارزیابی فرهنگ و سیاست اطلاعات مدرسه نسبت به آن: نیازها و استراتژی‌‌های اطلاعاتی باید در مدرسه و منطقه مورد بحث قرار گیرند. معلمان و مدیران باید نسبت به اطلاعات موجود آگاه باشند. از طریق یک رویکرد سیستمی باز، پیچیده و سازگار، رهبران آموزشی مدارس یک چارچوب بومی را برای مدیریت دانش توسعه ‌می‌دهند. معیارهای سنجش چنین سیستمی میزان تقویت نقش رهبری، به حداقل رساندن گردش مالی کارکنان و افزایش انتظارات از دانش‌‌آموزان می‌باشد. در نهایت، از طریق کسب دیدگاه‌‌ و تجربیات فردی اعضا و ارزش‌‎گذاری بر آن‌ها، اطلاعات به دانش تبدیل شده و از بهبود آموزش و یادگیری پشتیبانی می‌کند. از سایر مزایای این رویکردها می‌توان به کمک به رشد و افزایش اثربخشی عملکرد اشاره کرد.
رهبران آموزشی در مدارس باید اقدامات مدیریت دانش را هدایت کنند. با  دانش‌محور شدن مدارس، نقش معلمان و مدیران نیز پررنگ‌تر می‌شود. روند تدوین چارچوب بومی برای مدیریت دانش در مدارس به مدیران آموزشی اجازه پرورش و توسعه دانش‌های خلق شده توسط معلمان، کارمندان، مدیران، والدین و دانش‌آموزان را می‌‌دهد. این چارچوب با استفاده از سیستم‌‎های اطلاعاتی دانش‌‌بنیان به عنوان تسهیلگر جهت تغییر مسیر و تعادل فرهنگ سازمانی و عملکردی از یادگیری سازمانی پشتیبانی کرده و مدرسه را به محیطی یادگیرنده، نوآور و پاسخگو به خواسته‌ها و مسائل تبدیل می‌کند. 

به روز باشید

چرا نباید اولین انجمن‌های خبرگی را با موضوع مدیریت دانش برگزار کرد؟

چرا نباید اولین انجمن‌های خبرگی را با مو ...

چرا نباید اولین انجمن‌های خبرگی را با موضوع مدیریت دانش برگزار کرد؟

ادامه
پنج به‌روش برای مدیریت دانش در مؤسسات مالی

پنج به‌روش برای مدیریت دانش در مؤسسات ما ...

پنج به‌روش برای مدیریت دانش در مؤسسات مالی

ادامه
نقش سیستم مدیریت دانش در حوزه فروش و کسب و کار شرکت‌ها

نقش سیستم مدیریت دانش در حوزه فروش و کسب ...

نقش سیستم مدیریت دانش در حوزه فروش و کسب و کار شرکت‌ها

ادامه
چرا کارکنان دانش خود را به اشتراک نمی‌گذارند؟

چرا کارکنان دانش خود را به اشتراک نمی‌گذ ...

چرا کارکنان دانش خود را به اشتراک نمی‌گذارند؟

ادامه
موفقیت اقدامات مدیریت دانش در گرو نظرات کاربران

موفقیت اقدامات مدیریت دانش در گرو نظرات ...

موفقیت اقدامات مدیریت دانش در گرو نظرات کاربران

ادامه
بحران تاریخی ورود به 1400 و مصونیت نرم‌افزار MTAShare

بحران تاریخی ورود به 1400 و مصونیت نرم‌ا ...

بحران تاریخی ورود به 1400 و مصونیت نرم‌افزار MTAShare

ادامه
ابزارهای مدیریت دانش در ناسا

ابزارهای مدیریت دانش در ناسا

ادامه
چگونه می‌توان دانش افراد را استخراج کرد؟

چگونه می‌توان دانش افراد را استخراج کرد؟

ادامه
طرح پیاده‌سازی مدیریت دانش در وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

طرح پیاده‌سازی مدیریت دانش در وزارت آموز ...

طرح پیاده‌سازی مدیریت دانش در وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

ادامه
راهنمای گام به گام تدوین و توسعه نقشه دانش

راهنمای گام به گام تدوین و توسعه نقشه دا ...

راهنمای گام به گام تدوین و توسعه نقشه دانش

ادامه
پیوند مستقیم به‌اشتراک‌گذاری دانش و پاداش‌های مالی را سست کنید!

پیوند مستقیم به‌اشتراک‌گذاری دانش و پادا ...

پیوند مستقیم به‌اشتراک‌گذاری دانش و پاداش‌های مالی را سست کنید!

ادامه
ضرورت به‌کارگیری مدیریت دانش در مدارس

ضرورت به‌کارگیری مدیریت دانش در مدارس

ادامه
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی

مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.

دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای


کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.

دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)

به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.

هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...