دستگاه‌های اجرایی

دستگاه‌های اجرایی


مدیریت دانش در بخش دولتی و نهادهای اجرایی نیز به اندازه بخش خصوصی مهم است. با توجه به بازنشستگی بخش اعظمي از كارمندان دولت طي چند سال آينده پیاده‌سازی مدیریت دانش در این حوزه امری ضروری به نظر می‌رسد. مشخصاً تعداد زيادی از اين افراد از مديران و متخصصان رشته‌های مختلف بوده و کسب، تسهيم و استفاده از دانش اين افراد پیش از بازنشستگی، يكي از مخاطرات و مشكلات اصلی دولت‌ها خواهد بود. در همين راستا، مديريت سرمايه‌های انسانی به عنوان يكی از مهم‌ترين استراتژی‌های هر دولت شناخته می‌شود و مديريت دانش به عنوان يكی از ابزارها و تكنيك‌های مديريتی جدید، نقش مهمی را در این حوزه ایفا می‌كند.
افزون بر موارد فوق، مدیریت دانش جزئی از هسته مرکزی وظایف دولتی بوده و از استراتژی، برنامه‌ریزی، مشاوره و اقدامات اجرایی جدایی‌ناپذیر است. دانش عنصری مهم در عرصه رقابتی کنونی و منبع اصلی و مرکزی دولت‌ها بوده و عملکرد موثر دولت بر فراگیری موثر و انتشار دانش استوار است. دولت‌ها اکنون به دنبال تحقق مزایای مدیریت دانش و به ‌کارگیری آن در راستای سیاست‌گذاری و ارائه خدمت به مردم هستند. سازمان‌های بزرگ دولتی اعم از دولت انگلستان، دولت امارات متحده عربی، وزارت بهداشت بحرین، شورای اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل متحد، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) از ابزار و راهکارهای مدیریت دانش بهره‌ می‌گیرند.
 

مدیریت دانش در اسناد بالادستی

• بند 16 سیاست‌های کلی نظام در بخش «مدیریت نظام اداری» ابلاغی مقام معظم رهبری در سال 1389 با موضوع دانش بنیان کردن نظام اداری از طریق به‌کارگیری اصول مدیریت دانش و یکپارچه‌سازی اطلاعات، با ابتناء بر ارزش‌های اسلامی؛
• برنامه پنجم نقشه راه اصلاح نظام اداری ابلاغی ریاست جمهوری در سال 1393 شامل طراحی مدل و راهبری مديريت دانش؛
• دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی تصویب شورای عالی اداری مورخ 27/10/1399؛
• راهبرد کلان در نقشه جامع علمی کشور مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 1390 مبنی بر نهادينه كردن مديريت دانش و ابتنای مدیريت جامعه بر اخلاق و دانش براساس الگوهای ايرانی اسلامی در نهادهای علمی، اقتصادی، سياسی، اجتماعی، فرهنگی و دفاعی امنيتی.

دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی

شورای عالی اداری استخدامی در جلسه مورخ 24/09/1399 بنا به پیشنهاد سازمان اداری و استخدامی کشور، در اجرای بند 16 سیاست‌های کلی نظام در بخش «مدیریت نظام اداری»؛ بند 2-1 سیاست‌های کلی علم و ناوری مبنی بر مدیریت دانش و پژوهش و انسجام‌بخشی در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی در حوه علم و فناوری؛ به استناد بندهای 8 و 11 ماده 115 قانون مدیریت خدمات کشوری و در راستای عملیاتی کردن برنامه پنجم برنامه جامع نظام اداری – دوره دوم؛ "دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی" را در 6 ماده و 2 تبصره تائید و تصویب کرد. دستگاه‌ها موظفند اقدامات خود را در چارچوب مراحل زیر طراحی و اجرا نمایند:
الف. بسترسازی و سنجش بلوغ مدیریت دانش
ب. برنامه‌ریزی استقرار نظام مدیریت دانش
ج. اجرای برنامه‌های پیش‌بینی شده برای استقرار مدیریت دانش
د. پایش و ارزیابی برنامه‌های مدیریت دانش

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) سازمانی بین‌المللی و دارای ۳۵ عضو بوده که اعضای آن متعهد به اصول دموکراسی و اقتصاد آزاد هستند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی به عنوان یکی از تاثیرگذارترین نهادهای اقتصادی جهانی مجمعی برای کشورهای همفکر به منظور بحث و بررسی، ایجاد و پالایش سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی آن‌ها فراهم آورده است. OECD با ارزیابی تجارب مشترک اعضا و جستجوی راه‌حل برای مشکلات از طریق هماهنگ کردن سیاست‌های داخلی و بین‌المللی به آن‌ها کمک می‌کند. توصیه‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی به اعضا در شکل موافقتنامه‌های الزام‌آور حقوقی همچون موافقتنامه‌های مربوط به مبارزه با رشوه و قانون جریان آزاد سرمایه و خدمات یا از طریق سازوکارهای غیرالزام‌آور صورت می‌گیرد.

اقدامات انجام‌شده مدیریت دانش در این سازمان

معاونت خدمات مدیریت عمومی "سازمان همکاری و توسعه اقتصادی" اولین نظرسنجی بین‌المللی پیرامون شیوه‌های مدیریت دانش برای وزارتخانه، اداره و دولت‌های مرکزی 20 کشور عضو را آغاز کرد. مدیریت دانش در این طرح به مجموعه وسیعی از شیوه‌های سازمانی مربوط به تولید، ثبت، انتشار و ترویج اشتراک دانش در ابعاد درونی و بیرونی سازمان اشاره دارد و عبارت است از:
• بازطراحی ساختار سازمانی از طریق عدم تمرکز قدرت، توسعه بخش‌های اداری، استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و غیره؛
• توسعه کارکنان از طریق ابزار استاد-شاگردی، آموزش، مدیریت مهارت‌ها و غیره؛
• انتقال صلاحیت‌ها از طریق ایجاد پایگاه‌های اطلاعاتی صلاحیت‌های کارکنان و غیره؛
• تغییرات مدیریتی و ایجاد انگیزش برای کارکنان جهت به اشتراک‌گذاری دانش از طریق ارزیابی عملکرد مرتبط با اشتراک دانش.