ISO 30401: تحقق مدیریت دانش از طریق کاربردی شدن

   زهرا اسلامی
   کارشناس مدیریت دانش

در ماه نوامبر سال گذشته، ISO، استاندارد ISO 30401: 2018 در سیستم‌های مدیریت دانش را منتشر کرد. انتظار طولانی برای این استاندارد از جانب متخصصان مدیریت دانش، نشانه‌ای از بلوغ و رشد این حرفه است. این استاندارد جدید نه تنها یک چارچوب جهانی برای مدیریت دانش فراهم می‌کند بلکه مشروعیت جدیدی را برای رویکرد آن به ارمغان خواهد داشت.
مدیریت دانش (KM) رشته‌ای است که از سال 2000 تاکنون به شدت مورد توجه سازمان‌ها قرار گرفته است، که ابتدا در شرکت‌های مشاوره‎‌ای یا بخش‌هایی مانند صنعت هسته‌ای و نفت نمود بیشتری داشت. طبق گفته Gonzague Chastenet de Géry، مدير دانشکده Ourouk و استاد دانشگاه CNAM، "آنچه که امروزه مورد توجه و علاقه‌مندی SMEها در مهندسی، مهندسی عمران یا خدمات و شرکت های حقوقی قرار گرفته است، نیاز واقعی آن‌ها به بحث مدیریت دانش بوده، به خصوص که در معاملات شما باید از تجارب گذشته استفاده کنید".
استاندارد ISO 30401 با هدف سازماندهی، صرف نظر از نوع یا اندازه آن، برای طراحی یک سیستم مدیریتی که باعث ایجاد و ارزش‌گذاری سازمان توسط دانش می‌شود، کمک می‌کند. در واقع مجموعه‌ای از الزامات تعیین شده به‌منظور اعمال در یک سیستم مدیریتی می‌باشد. این استاندارد، هیئت مدیره، مدیر دانش و همه کسانی که مسئولیت اجرا و نگهداری سیستم مدیریت دانش در یک سازمان را بر عهده دارند، مورد هدف قرار می‌دهد. این سند به شرح زیر است:
•    مقدمه‌ای بر شاخص‌های KM و برخی از اصول اصلی آن؛
•    مجموعه‌‌ای از تعاریف برای روشن ساختن واژگان یک بخش و توضیح دامنه کاربرد یک سیستم مدیریت دانش (KMS)؛
•    و در نهایت لیستی از فعالیت‌هایی که سیستم مدیریت را تشکیل می‌دهند.
این استاندارد همچنین شامل سه پیوست می‌باشد که پیوست یک به بررسی انواع دانش می‌‌پردازد؛ پیوست دو رابطه و محدوده KM در یک سازمان را با سایر سیستم‌ها مورد بررسی قرار می‌دهد و نقطه تمایز مدیریت دانش با آن‌ها را شرح می‌دهد؛ در پیوست سوم نیز اهمیت تقویت فرهنگ مدیریت دانش بحث شده است.
بنابر عقیده G. Chastenet de Géry، یکی از مهم‌ترین نکات برجسته این استاندارد نقش رهبری است. در حقیقت، حمایت مدیریت برای موفقیت استقرار مدیریت دانش ضروری است. با این حال، جذابیت مدیریت دانش و در عین حال سختی آن، مربوط به این واقعیت است که نگاه سیستماتیک در سازمان وجود داشته باشد و بین فعالیت مدیران ارشد و کارشناسان هماهنگی لازم برقرار شود (به عبارتی موفقیت مدیریت دانش درگرو ارتباطات دوسویه سازمانی است). مدیریت دانش شامل مجموعه‌ای از بازخوردهای حاصل از عملکردهای میدانی و هدایت رهبری سازمان است. علی‌رغم اهمیت انگیزه رهبری برای مدیریت دانش، دستیابی به این رویکرد به تنهایی کافی نیست. در واقع این جنبه موجب می‌شود تا بتوان بلوغ فرهنگ مدیریت دانش در سازمان‌ها را مورد ارزیابی قرار داد. با این حال، وجود هنجار (قاعده)، به تنهایی برای ارزیابی بلوغ یک سازمان کافی نیست. در ضمن، نویسندگان این استاندارد، محدودیت‌های آن را نیز تصدیق می‌کنند و می‌گویند که هر شرکت باید رویکردهای ویژه خود را طراحی کند. به عبارت دیگر، استاندارد چالش‌های شمار را افزایش می‌دهد اما پاسخی برای آن‌ها نخواهد داشت.
همان‌طور که نیکولاس دوبوک اشاره دارد، این استاندارد چارچوبی را فراهم می‌کند که می‌تواند به‌عنوان یک پشتیبان یا چک‌لیست مورد استفاده قرار گیرد و پاسخ تمامی پرسش‌های اصلی افراد مرتبط با آن را در دسترس آن ها قرار می‌دهد. ISO 30401 برای تمامی سازمان‌ها قابل استفاده است و بسته به توان و سرعت هر سازمانی می‌تواند اعمال شود. در واقع استاندارد اینکه"چه چیزی" در سازمان نیاز است را مشخص می‌کند اما "چگونگی" دستیابی به آن را نه؛ و این "چگونگی" دقیقاً همان چیزی است که متخصصان KM باید به توافق برسند. هر چند تنها شیوه مطلوب برای دستیابی به این هدف، همکاری و مشارکت در تمامی امور است. برای مثال، تدوین کتابچه راهنمای KM توسط باشگاه مدیریت دانش و یا برنامه آموزشی مدیریت دانش CNAM، یک اهرم تحول با هدف ارائه چنین راهنمایی است.
در نهایت، G. Chastenet de Géry نتیجه می‌گیرد که با رشد سیستم‌های اتوماسیونی منطبق بر وظایف تکراری و افزایش هوش مصنوعی، KM می‌تواند باارزش‌تر باشد، زیرا "شرکت‌ها از محدودیت هوش مصنوعی آگاه خواهند شد. همچنین آن‌ها به عدم توانایی انجام تمامی امور توسط هوش مصنوعی پی خواهند برد. لذا اینجاست که مدیریت دانش می‌تواند به آن‌ها در اجرای این امور یاری رساند". به احتمال قوی این موضوع یکی دیگر از دلایل به موقع بودن این استاندارد است.
 

به روز باشید

مدیریت دانش واکنشی یا مدیریت دانش پیشگیر ...

ادامه

تعریف چشم‌انداز و دامنه مدیریت دانش در س ...

ادامه

10 شباهت بین دانش و الکتریسیته

ادامه

بررسی چند نمونه موفق در پیاده‌سازی مدیری ...

ادامه

ISO 30401: تحقق مدیریت دانش از طریق کارب ...

ادامه

آیا می‌توان مدیریت دانش را بدون ارزیابی ...

ادامه

کارگاه‌های آموزش و راهبری مهندسان دانش د ...

ادامه

طرح جامع مدیریت دانش در شرکت بازآفرینی ش ...

ادامه

طرح جامع مدیریت دانش در بانک رفاه کارگرا ...

ادامه

مستندسازی تجارب ساخت و راه‌اندازی گلخانه ...

ادامه

استخراج دانش ده خبره برگزیده شرکت توزیع ...

ادامه

استقرار مدیریت دانش در مرکز مدیریت راهبر ...

ادامه

مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی می‌باشد؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم.
 

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمي رازي

مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال 1386 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

در سال 1391 به همت اداره آموزش شهرداری منطقه 10 تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه 10 راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه 10 راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه 10 تهران اولین شهرداری در سراسر کشور می‌باشد که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود ...