چگونگی استفاده از مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی

الهه جدیدزاده کارشناس ارشد مدیریت دانش    الهه جدیدزاده
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1400/10/8
مدیریت دانش در حوزه سلامت و ایمنی (H&S) در دو بخش عمده باید مورد توجه قرار گیرد و هر یک از این انواع دانش به چارچوب و رویکردهای متفاوت مدیریت دانش نیاز دارد. در ادامه به تفصیل به هر دو بخش پرداخته می‌شود. 
دانش عملیاتی سلامت و ایمنی (Operational Health and Safety knowledge)، دانشی است که توسط تمامی پرسنل سازمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. دانش عملیاتی موارد زیر را مورد توجه قرار می‌دهد.
• چگونگی حفظ ایمنی؛
• نحوه کار در ارتفاعات؛ 
• چگونگی حفظ سلامت؛
• روش‌های جداسازی دستگاه‌های برقی و غیره.
این دانش جهت حفظ ایمنی و سلامت سازمان در تمامی کسب و کارها حائز اهمیت است و از طریق کمپین‌های آگاهی، قوانین سلامت و ایمنی، استانداردهای شرکت، خبرنامه‌ها و هشدارهای سلامت و ایمنی منتشر می‌شود.
دانش عملیاتی سلامت و ایمنی، دانشی مدون، استاندارد و مستند بوده که اغلب در "قوانین طلایی" یا موارد مشابه به آن اشاره شده است. جمع‌آوری این دانش به وسیله کسب گزارش از حوادث، هشدارهای ثبت شده، حوادث و خطاهای نزدیک صورت می‌گیرد. در بسیاری از قوانین سراسر جهان الزامات قانونی بی‌شماری جهت گزارش حوادث و عمل به درس‌ آموخته‌های کسب شده تدوین شده است.
دانش ایمنی و ایمنی عملیاتی در بخش‌های صنعت شباهت‌های بسیاری با یکدیگر دارند؛ به همین سبب هیچگاه این دانش به عنوان یک مزیت رقابتی برای شرکت به شمار نمی‌رود. چرا که شرکت‌ها اغلب تجربیات گسترده خود را در زمینه سلامت و ایمنی با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند. شایان ذکر است سازمان در صورتی قادر به استفاده از این تجربیات است که سیستم مدیریت دانش آن از مرزهای سازمانی عبور کند.
دانش سلامت و ایمنی حرفه‌ای (Professional Health and Safety knowledge) دانشی است که توسط متخصصان سلامت و ایمنی در اجرای استانداردها و شیوه‌های ایمنی استفاده خواهد شد. این دانش حاصل تجربیات آموخته شده از کسب و کار است که از طریق شبکه‌سازی بین متخصصان سلامت و ایمنی به اشتراک گذاشته می‌شود. دانش سلامت و ایمنی حرفه‌ای شامل موارد زیر است:
  • نحوه پیاده‌سازی استانداردهای ایمنی و بهداشت؛
  • جزئیات عملکرد و ایمنی کارکنان و پیمانکاران؛ 
  • چگونگی تغییر فرهنگ جهت آگاهی از سلامت و ایمنی سازمان؛
  • روش‌های به کارگیری کارکنان جدید در محیط سلامت و ایمن و غیره. 
 
مدیریت دانش در حوزه سلامت
 
استفاده از متخصصان سلامت و ایمنی در دانش سلامت و ایمنی حرفه‌ای جهت یاری و سازگاری با محیط کسب و کار اجتناب‌ناپذیر است. چرا که یادگیری بیش از اینکه از خود حادثه نشات گیرد؛ اغلب از مسیر موفقیت‌ها حاصل می‌شود. 

الزامات موفقیت مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی

 بر اساس تجربه، عوامل متعددی برای موفقیت مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی تاثیرگذار هستند. در ادامه به مصادیقی از این الزامات اشاره شده است. 
•    تمرکز و جهت مدیریت؛
•    شفافیت نقش‌ها و مسئولیت‌پذیری؛
•    تعریف فرآیندهای روشن جهت کسب دانش، اشتراک‌گذاری، تصرف، سازمان‌دهی و بازیابی؛
•    دسترسی فناوری مدیریت دانش برای همگان؛ 
•    وضوح مالکیت حوزه‌های حیاتی دانش؛
•    پیگیری اثربخشی سیستم و استفاده مجدد از دانش.
شواهد حاکی از به کارگیری عوامل فوق در دانش عملیاتی سلامت و ایمنی در اغلب سازمان‌ها است. اما در ارتباط با دانش حرفه‌ای سلامت و ایمنی عوامل کمتری مورد توجه سازمان‌ها قرار گرفته است. به طوری‌که در برخی از سازمان‌ها تمایز بین این دو دانش مشخص نیست.

چارچوب مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی عملیاتی

چارچوب مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی عملیاتی دارای ویژگی‌های زیر است:
    وضوح مدیریت در زمینه‌های متمرکز بر متخصصان سلامت و ایمنی و عوامل مورد استفاده در یادگیری سازمانی؛ 
    ارزیابی درس آموخته‌ها، طراحی و اجرای کمپین‌های سلامت و ایمنی، اشتراک‌گذاری و استفاده مجدد از این تجارب جهت اطمینان و بهبود فرآیند کاری: برای این کار یک یا چند شبکه یا اجتماع سلامت و ایمنی وجود دارد که امکان مبادله دانش متخصصان را در زمینه رعایت موفقیت آمیز سلامت و ایمنی میسر می‌کند.
    درس آموخته‌های حاصل از کمپین‌های سلامت و ایمنی، عملکرد، ایمنی عملیاتی و پروژه‌ها به خوبی شناخته و مستند شده‌اند تا امکان بکارگیری آن در ابعاد گسترده میسر شود. 
    تعریف فناوری لازم جهت ذخیره‌سازی، مدیریت، پشتیبانی و توزیع دروس آموخته و دانش مدون حائز اهمیت است. این امر شامل مخزن مرکزی برای استانداردها، دستورالعمل‌ها، بهترین شیوه‌های اجرایی و درس‌ آموخته‌های بخش سلامت و بهداشت و همچنین انجمن‌های پرسش و پاسخ برای متخصصان می‌باشد.
    حضور چند کارشناس مرتبط در زمینه‌های تخصصی بهداشت و سلامت همانند تغییر فرهنگ سلامت و بهداشت، تعالی محیطی و غیره. 
    پیگیری درس‌آموخته‌ها و اقدامات کمپین‌های بهداشت و سلامت و همچنین بررسی عملکرد ایمنی عملیات و پروژه‌ها در زمینه سلامت می‌بایست در دستور کار قرار داده شود. چرا که بدین شکل سازمان قادر به نظارت بر کاربرد این اقدامات به عنوان معیارهای ارزیابی است. 
با استفاده از موارد فوق، دانش‌های سازمانی نگهداری و قابلیت دسترسی، اعتبار و استفاده آسان آن‌ها میسر می‌شود. این امر بهترین عملکرد شرکت را در پیاده‌سازی و حفظ فرهنگ و عملکرد سلامت و ایمنی نشان می‌دهد. یکی از تفاوت‌های اصلی بین سیستم‌های مدیریت ایمنی و سلامت حرفه‌ای و عملیاتی در نحوه ارزیابی و اثربخشی سیستم‌های اولیه و مفقودی‌ها است. این اقدام که اغلب یک فرآیند ساده برای بررسی و گزارش درس آموخته‌ها و انجام اقدامات به شمار می‌رود؛ از بروز مجدد حوادث پیشگیری می‌کند.
با این حال محیط‌های کسب‌وکار بسیار واکنش پذیر هستند. به طوری‌که امکان وقوع اشتباه پیش از شروع یادگیری وجود دارد. همچنین سیستم مدیریت دانش بر موارد منفی نیز تمرکز کرده و داستان‌های سلامت و ایمنی از جمله شکست‌ها، خسارات و آسیب‌های جانی به افراد را در سازمان‌ها مورد توجه قرار می‌دهد. سیستم مدیریت دانش در بخش سلامت و ایمنی حرفه‌ای بیش‌تر از بخش عملیاتی مورد توجه قرار گرفته است. این سیستم با ثبت، مرور و یادگیری منظم و برنامه‌ریزی شده به استفاده مجدد از درس آموخته‌های سازمان در راستا تغییر فرهنگ سازمانی می‌پردازد تا با تکرار موفقیت‌ها و اجتناب از شکست‌ها عملکرد سازمان بهبود یابد. 

منبع:
www.nickmilton.com: how to apply km to health and safety
 


نقش ذینفعان در تهیه نقشه دانش
چگونگی افزایش مشارکت ذینفعان در تهیه نقش ...
کلان داده (Big Data) تریف، ویژگی ها
کلان داده (Big Data) چیست؟ ویژگی‌ها، روی ...
شرکت ارتباطات زیرساخت در سال 1394 با پیاده‌سازی طرح‌ جامع مدیریت دانش
شرکت ارتباطات زیرساخت پیشرو در توسعه مدی ...
ISO 30401: تحقق مدیریت دانش از طریق کاربردی شدن
ISO 30401: تحقق مدیریت دانش از طریق کارب ...
تاثیر مدیریت دانش بر رضایت مشتری
مدیریت دانش چگونه بر افزایش رضایت مشتریا ...
ثبت 1660 دانش در سامانه مدیریت دانش شرکت پالایش نفت آبادان
ثبت 1660 دانش در سامانه مدیریت دانش شرکت ...
مدیریت دانش در مدیریت چابک
مدیریت دانش چابک ؛ اصول، کاربردها و نحوه ...
صنایع یاس ارغوانی
مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی
نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی است؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم

 
شرکت پتروشيمی رازی
مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمی رازی
مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال ۱۳۸3 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.
شرکت ملی گاز ایران
مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران
جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.
شهرداری منطقه 10
مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10
در سال ۱۳۹۱ به همت اداره آموزش شهرداری منطقه ۱۰ تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه ۱۰ راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه ۱۰ راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه ۱۰ تهران اولین شهرداری در سراسر کشور است که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.
وزارت راه و ترابری
دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری
آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.
راهداری و حمل و نقل جاده‌ای
دکتر فلاح کهن- مسئول مدیریت دانش سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای

کادر مجرب و دانش آموخته شرکت مشاوران توسعه آینده با پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش و استقرار نرم‌افزار مرتبط به همراه ارائه بیش از ۱۶۰۰ نفر ساعت آموزش و ثبت ۱۸۰ بسته دانشی گامی بلند در جهت دستیابی به اهداف دانشی و ارتقاء بینش کارکنان سازمان برداشته است.
 
هلدینگ کشاورزی پارس
مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس
شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.
شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
دکتر لطیفی- شرکت مادر تخصصی مدیریت ساخت و تهیه کالای آب و برق (ساتکاب)
به دنبال گسترش فعالیت‌های شرکت ساتکاب، ایجاد بانک دانشی و آشنایی افراد با تکنیک‌های مدیریت دانش امری الزامی محسوب می‌شد که شرکت مشاوران توسعه آینده با ارائه خدمات تخصصی در این حوزه توانست ما را در این امر یاری کند.
هلدينگ میدکو

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

شهرداری منطقه 10

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

پالایش نفت تهران

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

صنایع مس شهید باهنر

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود با ای...