مدیریت دانش، معماری خشت اول

   مرتضی حسنی
   کارشناس ارشد مدیریت دانش
  

تاریخ انتشار:
1399/5/11
سرنوشت هر ساختمان‌ و سازه‌ای با هر اندازه و سبکی که طراحی شده باشد؛ در گرو معماری خشت اول آن است. در مدیریت دانش نیز پیروزی و شکست سازمان‌ها مرهون کارایی و اثربخشی تیم مدیریت دانش سازمان است. اگر نگرش، انگیزه و فرهنگ را به عنوان روح مدیریت دانش در نظر بگیریم؛ نقش اولین تیم و اولین اقدامات در سرانجام این پروژه حیاتی، پررنگ‌تر می‌شود. از این رو انتخاب اعضاء و تشکیل تیم مدیریت دانش، یکی از تصمیمات ابتدایی و اثرگذار رهبران مدیریت دانش به‌شمار رفته و تصمیم‌گیری پیرامون مواردی چون اندازه تیم، مهارت‌ها و شایستگی‌های مورد نیاز، خشت اول مدیریت دانش را بنا می‌نهد.

تیم مدیریت دانش تا چه اندازه باید بزرگ شود؟

 نتایج نظرسنجی عمومی از متخصصان مدیریت دانش که توسط Knoco در سال 2014 انجام شد، متوسط اعضاء تیم مدیریت دانش را 9 نفر نشان می‌دهد. حال‌آنکه رایج‌ترین پیشنهاد برای تعداد اعضاء تیم مدیرت دانش عدد 4 است. برای روشن شدن موضوع، در نمودار زیر به بررسی میانگین تعداد اعضاء تیم‌ مدیرت دانش در سازمان‌هایی با اندازه‌های مختلف پرداخته‌ایم. 

همانطور که می‌بینید اندازه تیم مدیریت دانش به بزرگی سازمان‌ها بستگی دارد اما این رابطه یک رابطه خطی نیست و اندازه تیم‌ها به نسبت بزرگی سازمان رشد نمی‌کند. همچنین به نظر می‌رسد در شرکت های بسیارکوچک، تیم مدیریت دانش با حداقل اندازه موثر، یعنی 3 نفر تشکیل شده‌است.
در مطالعه دیگر، Knoco اندازه تیم‌ها را با بزرگی و بلوغ مدیریت دانش سنجیده است که به نظر می‌رسد بزرگی تیم‌ مدیریت دانش با سطح بلوغ سازمان‌‌ها نیز رابطه مستقیمی داشته باشد. در نمودار زیر نتایج این نظرسنجی را که در سال 2017 انجام شده است، مشاهده می‌کنید.

وابستگی اندازه تیم مدیریت دانش به سطح بلوغ مدیریت دانش، می‌تواند متاثر از بلوغ سازمان و یا میزان نفوذ تیم مدیریت دانش برای جذب منابع بیشتر باشد. که بررسی آن مجال دیگری می طلبد.

هنگامی‌که چهارچوب مدیریت دانش شما تکمیل و قابل استقرار شد؛ برای استقرار مدیریت دانش در سراسر سازمان به افراد بیشتری نیاز خواهید داشت، اما می‌توانید بزرگی تیم را با زمان جبران  کرده و با افراد کمتر و صرف زمان بیشتر، مدیریت دانش را در سازمان خود فراگیر کنید.

برای شروع با استفاده از آمارهای ارائه شده، یک تخمین از اندازه تیم مدیریت دانش خود داشته باشید!

تیم شما به چه مهارت‌هایی نیاز دارد؟

در ادامه به بیان مهارت‌های اصلی مورد نیاز در تیم مدیریت دانش می‌پردازیم. شما هرگز همکارانی را که همه این مهارت‌ها را داشته باشند نخواهید یافت، اما می‌توانید با انتخاب ترکیبی مناسب از اعضاء تیم، ترکیب مهارتی لازم را بدست آورید. اعضاء تیم مدیریت دانش باید از هفت مهارت اصلی زیر بهره‌مند باشند.
1. مهارت‌های شغلی 
2. مهارت‌های ارتباطی و تسهیلگری 
3. مهارت‌های سازماندهی دانش 
4. مهارت‌های مدیریت تغییر 
5. مهارت‌های نوشتاری 
6. مهارت‌های فناوری اطلاعات  
7. مهارت‌های مدیریت پروژه 

مهارت‌های شغلی:

تجربه کاربردی و عملیاتی در ارتباط با کاری که سازمان انجام می‌دهد از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که اعضاء تیم مدیریت دانش باید داشته باشند. اعضاء تیم به این پیش زمینه شغلی نیاز دارند تا بتوانند مدیریت دانش را در راستای وظایف کسب و کار شما تعریف کنند. هرچه سازمان بزرگتر و در زمینه‌های کاری متعددی فعال باشد؛ در تیم مدیریت دانش به مهارت‌های شغلی متنوع‌تری نیاز است. 

مهارت‌های ارتباطی و تسهیلگری

بعد از آن شما به افرادی با مهارت‌های ارتباطی و تسهیلگری بالا نیاز دارید. بسیاری از فرایندهای مدیریت دانش در قالب جلسات شکل می‌گیرند و اساسا پیشرفت مدیریت دانش وابسته و علاقه‌مند به گفتگو است. تیم مدیریت دانش باید این جلسات و گفتگوها را به خوبی مدیریت کرده و بتواند با برقراری ارتباطات مفید و سازنده، پیشرفت مدیریت دانش را تسهیل کند. پس تسهیلگران توانمند را بیابید و در کمترین زمان ممکن برای آموزش و ارتقاء مهارت‌های تسهیلگری دیگر اعضاء تیم، اقدام کنید.

مهارت‌های سازماندهی دانش

شما به افرادی نیاز دارید که در سازماندهی دانش‌های آشکار توانمند بوده و درمدیریت اطلاعات، محتوا و اسناد مهارت داشته باشند. همچنین داشتن مهارت‌هایی در ارتباط با ابرداده، طبقه‌بندی و مدیریت چرخه حیات اسناد، کتابخانه و مدیریت سوابق، در دست‌یابی به اهداف مدیریت دانش بسیار موثر است.

مهارت‌های مدیریت تغییر

اعضاء تیم مدیریت دانش یک وظیفه بسیار سخت را به عهده گرفته‌اند و آن تغییر فرهنگ سازمانی است. "مهارت‌های تعاملی " در تاثیرگذاری و ارتباطات، به عنوان هسته مهارت‌های مدیریت تغییر شناخته می‌شوند. اعضاء تیم باید در آموزش و مربیگری توانمند باشند چراکه آگاهی‌بخشی و تفهیم ضرورت مدیریت دانش از مقدمات ضروری این تغییر است. همچنین در تیم مدیریت دانش حداقل به یک نفر نیاز دارید که بتواند رهبران مدیریت دانش را در ارائه و بیان ایده‌ها‌ پشتیبانی کند.

مهارت‌های نوشتاری و روزنامه‌نگاری 

تیم مدیریت دانش به افرادی نیاز دارد که بتوانند به‌راحتی و به‌خوبی بنویسند. فرایندهایی از قبیل مصاحبه، تحلیل، خلاصه‌سازی، نوشتن و ارائه، همه بخش‌هایی از فرایند استخراج دانش و ازجمله مهارت‌های روزنامه‌نگاری است. پس مطمئن شوید که در تیم شما حداقل یک نفر در نویسندگی و روزنامه‌نگاری مهارت دارد.

مهارت‌های فناوری اطلاعات

هر تیم مدیریت دانش حداقل به یک نفر که در به‌کارگیری ابزارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات مسلط باشد، احتیاج دارد. این فرد باید به طور موثر با واحد فناوری‌ اطلاعات سازمان ارتباط داشته و زیرساخت‌ها و ابزارهای مناسب را جهت اجرای فازهای مختلف پروژه مدیریت دانش، به‌کارگیرد.

مهارت‌های مدیریت پروژه

از آنجا که اجرای مدیریت دانش، یک پروژه و برنامه بلند مدت است؛ تیم مدیرت دانش به مهارت بالایی در مدیریت پروژه نیاز دارد. این مهارت شامل توانایی در تهیه برنامه و زمانبندی پروژه با تحویل‌های مشخص، نظارت بر پیشرفت، مدیریت منابع و تنظیم برنامه‌ها براساس درس‌هایی است که در طول پروژه آموخته شده است.

نگرش و ارزش

برای تشکیل تیم مدیریت دانش علاوه برمهارت‌های اصلی به نگرش و ارزش‌های درست نیاز دارید. اعضاء تیم مدیریت دانش باید نسبت به مدیریت دانش مشتاق، پرشور و آگاه باشند. آن‌ها به آموزش مهارت‌ها و نظریه‌های مدیریت دانش و همچنین دسترسی به منابع علمی و مجلات مدیریت دانش نیاز دارند.

یک "ماتریس مهارت و افراد" ایجاد کنید و با کمک آن اطمینان حاصل کنید که همه مهارت‌های اصلی در تیم شما وجود دارد. اگر هر کدام از مهارت‌ها در تیم شما نیست؛ می توانید با آموزش یا استخدام، برنامه‌ای برای جبران آن داشته باشید.


به روز باشید

ارزش حاصل از بکارگیری تکنولوژی در مدیریت ...

ادامه

بازاریابی مدیریت دانش

ادامه

منتخبی از برترین نرم‌افزارهای بین‌المللی ...

ادامه

برگزاری همایش مدیریت دانش در راه‌آهن جمه ...

ادامه

استقرار نظام جامع مدیریت دانش در وزارت ا ...

ادامه

چه تفاوتی میان مدیریت دانش و مدیریت محتو ...

ادامه

مروری بر طرح مستندسازی درس‌آموخته‌ها و ر ...

ادامه

5 اصل جهان شمول برای مدیریت دانش

ادامه

برگزاری کارگاه آموزش مفاهیم مدیریت دانش ...

ادامه

مدیریت دانش پروژه سه گانه قشم

ادامه

مدیریت دانش، گسستگی در پیوستگی

ادامه

بودجه و زمان در مدیریت دانش

ادامه

مهندس طاهری- صنایع یاس ارغوانی

نظام جامع مدیریت دانش با همکاری سازنده و تعهد کاری مجموعه مشاوران توسعه آینده توسط شرکت مهندسی صنایع یاس ارغوانی در مدیریت امور فناوری اطلاعات بانک ملت، با موفقیت پیاده‌سازی شد.
با عنایت به این موضوع که استفاده افراد از فرآیندها و ابزارهای مدیریت دانش و مشارکت در این مهم کاملاً امری فرهنگی می‌باشد؛ کماکان جهت مشارکت حداکثری همکاران و اثربخش‌سازی دانش‌ها و تجارب اشتراک‌گذاری‌شده در ابتدای مسیر هستیم. همچنین امیدواریم با همکاری و رهنمودهای ارزنده تیم مشاوران توسعه آینده به موفقیت کامل در این مسیر نائل آییم.
 

مهندس اقتداریان- شرکت پتروشيمي رازي

مشاوران توسعه آینده به‌عنوان اولین شرکت ایرانی که از سال 1386 در حوزه مدیریت دانش فعالیت داشته، توانسته است با بکارگیری روش‌های نوین و به‌روزآوری شیوه‌های کاری در صنایع بزرگ کشور ایفای نقش نماید. این نقش آفرینی با کشف، استخراج و غنی‌سازی دانش سازمانی و بهبود روش‌های انجام کار، به شکل چشم‌گیری در طیف وسیعی از مشتریان منجر به کاهش دوباره‌کاری‌ها، افزایش مزیت رقابتی و تاب‌آوری آن‌ها در فضای کسب‌و‌کار شده است.

مهندس صدری- شرکت ملی گاز ایران

جمع‌آوری قریب به 1500 بسته دانشی ارزشمند از 50 مدیر ارشد و خبره شرکت ملی گاز ایران ،کاری دشوار اما کم نظیر بود که تیم اجرایی و کارشناسان به خوبی از عهده آن بر آمدند.

مهندس شریف زاده- شهرداری منطقه 10

در سال 1391 به همت اداره آموزش شهرداری منطقه 10 تهران، سیستم مدیریت دانش شهرداری منظقه 10 راه‌اندازی شد. با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده مراحل شناخت، SWOT، شناسایی فیلدهای دانشی شهرداری، مصاحبه با خبرگان و... انجام پذیرفت و در نهایت با نصب نرم‌افزار مدیریت دانش، سامانه شهرداری منطقه 10 راه‌اندازی شد. شهرداری منطقه 10 تهران اولین شهرداری در سراسر کشور می‌باشد که دارای این سامانه بوده و به‌طور فعالانه نسبت به استخراج و اشتراک دانش کارکنانش اقدام می‌نماید.  توسعه مشارکت عمومی کارکنان در فرآیندهای سازمانی، توسعه یادگیری در سطح کارکنان، پرهیز از دوباره‌کاری، کاهش هزینه‌ها و... بخشی از ثمرات راه‌اندازی این سیستم می‌باشد.

دکتر جعفرپور- مدیر دانش اسبق وزارت راه و ترابری

آینده شرکت مشاوران توسعه آینده در حوزه مدیریت دانش بسیار درخشان است. این شرکت آغازگر خوبی برای مدیریت دانش در ایران بوده است.

مهندس تهرانخواه- هلدینگ کشاورزی پارس

شرکت گسترش کشاورزی و دامپروری فردوس پارس با همکاری شرکت مشاوران توسعه آینده، توانست ضمن جمع‌آوری تجربیات مربوط به "طراحی و ساخت گلخانه‌ها" بستر نرم‌افزاری مناسبی را برای درج تجربیات جدید طراحی گلخانه‌ها ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار دهد.

هلدینگ میدکو از اوایل دهه نود توسعه مدیریت دانش را با همکاری مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. اجرای مدیریت دانش در میدکو با یک پروژه پایلوت در سطح ستاد آغاز شد و به سرعت در شرکت های زیرمجموعه توسعه پیدا...

امروزه گسترش فعالیت‌ها، تنوع و تعدد نیازهای زندگی شهری، فرصت اشتباه و اختراع دوباره چرخ را از سازمان‌های خدماتی گرفته است. هزینه تولید دوباره دانش و ریسک از دست دادن آن افزایش یافته و مدیریت...

شرکت پالایش نفت تهران به عنوان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های کشور از سال ۱۳۸۷ سفر مدیریت دانشی خود را با مشاوران توسعه آینده آغاز نمود. در آن سال‌ها بسیاری در مورد کارایی ا...

عدم مشارکت نیروی انسانی در فعالیت‌های مدیریت دانش به عنوان یکی از چالش‌های سازمانی شناخته شده است. لذا بسیاری از سازمان‌های کشور به هنگام پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان خود ...