پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

مدیریت دانش واکنشی یا مدیریت دانش پیشگیرانه!!

برای طراحی چارچوب‌‌های مدیریت دانش در سازمان رویکردهای مختلفی وجود دارد. نیک میلتون، مشاور برجسته مدیریت دانش در یکی از آخرین مقالات خود به این موضوع پرداخته و دو رویکرد مدیریت دانش واکنشی و مدیریت دانش پیشگیرانه را در این خصوص مطرح می‌‌کند.

مدیریت دانش واکنشی
براساس تقسیم‌‌بندی میلتون، رویکرد اول در پیاده‌‌سازی مدیریت دانش که بسیاری از سازمانها از آن استفاده می‌‌کنند، رویکرد واکنشی است. بر اساس این رویکرد، سازمان به تهدید از دست دادن دانش واکنش نشان داده و به دنبال استفاده از ابزارها و تکنیک‌‌های مدیریت دانش می‌‌رود. در ادامه به چند نمونه از این قدامات اشاره شده است:
• زمانی که یکی از خبرگان کلیدی در حال بازنشسته‌‌شدن و با ترک سازمان است، سازمان به دنبال تکنیک‌‌هایی است که بخشی از تجربیات خبره را پیش از خروج ثبت و ضبط کند تا با خروج فرد، دانش تجربیات آن از بین نرود.
• یکی دیگر از اقدامات واکنشی مدیریت دانش در سازمان، به دست آوردن دانش و ثبت کردن درس‌‌آموخته‌های پروژه‌‌هاست. سازمان‌‌ها با انجام این‌‌ کار تلاش می‌‌کنند تا دانش اخذ شده از موفقیت یا شکست پروژه‌‌ها را برای استفاده در آینده مستند کنند.
• از دیگر روش‌‌های مورد استفاده در رویکرد مدیریت دانش واکنشی، مستندسازی به‌‌روش‌‌ها و توسعه آن در سازمان است. بدین‌‌منظور هنگامی که کاری با ویژگی‌‌های مطلوب انجام شود و شاخص‌‌هایی نظیر هزینه، زمان و کیفیت را بهبود بخشد، به‌‌روش‌‌ها ثبت شده و تلاش می‌‌شود تا سایر اقدامات با این روش بهینه انجام شود.

مدیریت دانش پیشگیرانه
رویکرد دیگری که برای طراحی چارچوب مدیریت دانش در سازمان استفاده می‌‌شود، رویکرد مدیریت دانش پیشگیرانه است. بر اساس این رویکرد سوالاتی نظیر"دانش استراتژیک شرکت چه چیزی را باید پیش ببرد؟، چطور می‌‌توانیم آن را ایجاد کنیم؟ و از کجا می آید؟" پرسیده شده و سپس فعالیت‌‌هایی برای توسعه دانش در سازمان انجام می‌‌شود. در ادامه به چند نمونه از این قدامات اشاره شده است:
• برای مثال بر خلاف رویکرد واکنشی که در آن افراد کلیدی و خبرگان مورد توجه قرار می‌‌گیرند، در این رویکرد این سازمان است که مشخص می‌‌کند چه دانشی کلیدی است و بر این اساس فرایندهایی را تعریف می‌‌کند که دانش مورد نظر در صورت نیازمستند شده و با ابزارهای و تکنیک‌‌های مدیریت دانش به اشتراک گذاشته شود. با انجام این کار، خطر از دست دادن دانش از بین می‌‌رود.
• در رویکرد مدیریت دانش پیشگیرانه، مدیریت دانش یک پروژه بر اساس برنامه مشخص و از پیش تعیین شده انجام می‌‌شود تا تمامی درس‌‌آموخته‌‌های مهم در حین انجام پروژه جمع‌‌آوری شود و بر اساس آن برنامه‌‌های بهود در پروژه‌‌های آتی تعریف شود.
یکی از اصلی‌‌ترین روش‌‌های مدیریت دانش پیشگیرانه، شناسایی شکاف دانشی در فرایندهای کلیدی سازمان است. بدین منظور سازمان‌‌هایی که رویکرد پیشگیرانه را در پی می‌‌گیرند، با استفاده از ابزارهایی مثل نقشه دانش، دانش‌‌های موجود در فرایند را شناسایی می‌‌کنند. در کنار آگاهی از دانسته‌ها سازمان، شناسایی نادانسته‌ها نیز امری است که باید به آن توجه شود. هنگامی که در فرایند استفاده از نقشه دانش، دانشی مورد نیاز شناخته می‌شود، اما نقشه دانش پاسخی برای نیاز شناسایی شده ارائه نمی‌دهد، زنگ هشداری برای مدیران سازمان به صدا در می‌آید تا هرچه سریعتر نسبت به پرکردن شکاف دانشی موجود اقدام کنند و راهبردهای لازم برای این کار را تدوین کنند.
سازمان‌‌ها برای پیاده‌‌سازی موثر مدیریت دانش به هر دو رویکرد واکنشی و پیشگیرانه نیاز دارند. تعیین این‌‌که در کدام فرایند و با چه هدفی، از چه رویکردی استفاده شود بر عهده تیم‌‌های اجرایی مدیریت دانش در سازمان است. استفاده از یک رویکرد ترکیبی در پیاده‌‌سازی مدیریت دانش می‌‌تواند علاوه بر کسب نتایج مطلوب، از هدر رفتن منابع سازمان نیز جلوگیری کند.

تهیه و تدوین: احمد سپهری

درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت