پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

روش‌هایی برای پذیرش اشتباهات و درس گرفتن از آن‌ها

همه ما در کارهای روزانه دچار اشتباهاتی می‌شویم. گاهی این اشتباهات با یک تصحیح جزئی برطرف می‌شوند و گاهی نیز پیامدهای فاجعه باری به وجود می‌آورند اما راهی که اکثر مردم برای مقابله با این اشتباهات انتخاب می‌‌کنند این است که وجهه خود را حفظ کرده و اشتباه را به خارج از خود واگذار می‌کنند.
" این مورد واقعا یک اشتباه نبود"، "من اصلا علامت توقف را ندیدم اونو جای احمقانه‌ای نصب کرده‌اند"، "نور خورشید تو چشمم بود"، "کسی به من نگفت این اشتباه است"، "او به من فشار آورد"، "من نمی‌فهمم چرا باید عذرخواهی کنم اون شروع کرد"من اشتباه نمی‌کنم دست افراد دیگری در کار است. مشکل از رده‌های بالا است" و از این قبیل بهانه‌ها....
این افراد هیچگاه اشتباه نمی‌کنند. آن‌ها افراد باهوشی هستند که خطایی از آن‌ها سر نمی‌زند.
این اختلال شناختی به‌ویژه در فرهنگ‌هایی که تحمل اشتباه را ندارند به‌طور گسترده وجود دارد و اگر بخواهیم صادق باشیم در اکثر فرهنگ‌ها به همین صورت است. این در حالی است که مدیریت دانش از سازمان‌ها و افراد می‌خواهد که از تجربیاتشان درس بگیرند و 50 درصد تجربیات نیز از شکست‌ها حاصل می‌شوند. مدیریت دانش در حالت ایده‌آل می‌بایست به‌طور مساوی از شکست‌ها و موفقیت‌ها درس‌آموخته ایجاد کند و لذا این اختلال شناختی که در اکثر فرهنگ‌ها و افراد وجود دارد می‌بایست کنار گذاشته و اصلاح شود.
و اما کارهایی که می‌توان در این رابطه انجام داد:
ابتدا به یک نیروی محرک از بالا به پایین و هوشیار جهت ایجاد فرهنگ یادگیری از اشتباهات نیاز است.
ایجاد چنین فرهنگی (می‌توانیم آن را فرهنگ سرزنش ممنوع یا فرهنگ یادگیری سازمانی یا فرهنگ آزاد نامگذاری کنیم) نیازمند انتظارات روشن و واضح از افراد است. همه ما داستان نقل شده از تام واتسون (اولین مدیرعامل شرکت IBM) را شنیده‌ایم: "جوانی در شرکت IBM مرتکب اشتباهی شد که شرکت حدود 1 میلیون دلار را دریک فعالیت تجاری از دست داد. او به اتاق مدیرعامل فراخوانده شد و در بدو ورود گفت: بله می‌دانم که مرا فراخوانده‌اید تا اخراجم کنید. آقای واتسون پاسخ داد : اخراجت کنم؟ من تازه یک میلیون دلار برای آموزش تو صرف کرده‌ام".
این یک داستان بسیار آموزنده برای ایجاد فرهنگ یادگیری از اشتباهات است. در این خصوص می‌توانیم به رویکرد ناسا نیز نگاهی داشته باشیم. آن‌ها از رهبران ارشد خود خواسته‌اند که داستان‌هایی تحت عنوان "بهترین اشتباهات من" منتشر کنند. و این رویه‌ای است که همواره در ناسا اجرا می‌شود.
استفاده از تسهیلگران دانش هدفمند
به عنوان مثال استفاده در جلسات شناسایی دانش. یکی از عوامل فریب دهنده مدیران پروژه‌ها هنگامی که جلسات شناسایی دانش را تشکیل می‌دهند تا درس‌های گرفته شده از تجربیات پروژه را شناسایی کنند آن است که در اکثر مواقع نتیجه جلسه به این جمله ختم می‌شود: " تیم پروژه اشتباهی نداشته. البته اشتباه در کار بوده ولی از جانب تیم پروژه نبوده است"
برای بررسی دقیق‌تر و ارائه راهکار مقابله با این موضوع بهتر است با یک مثال پیش برویم. وقتی یک درس‌آموخته از تیم پروژه می‌آید معمولا به شکل زیر است:
" ما یک سفارش از تجهیز شماره 6 را ثبت کردیم. وقتی سفارش به ما رسید دارای کیفیت بسیار پایینی بود و مجبور شدیم تمام آن‌ها را مرجوع کنیم که این موضوع باعث ایجاد یک هفته تاخیر در پروژه شد و آموختیم که دیگر با این تامین کننده همکاری نکنیم."
بنابراین خطا از جانب تامین کننده بود!
اما یک تسهیلگر هدفمند می‌بایست کاوش عمیق‌تری داشته باشد. او می‌بایست از اعضای پروژه سوال کند که رویه کنترل کیفیت شما کجا بود؟ آیا بدون آنکه تجهیزات را از لحاظ کیفی کنترل کرده باشید منتظر رسیدن آن‌ها مانده بودید؟ اگر این طور است چرا آن را تا دقیقه آخر رها کردید که سفارش مجدد تجهیزات باعث تاخیر در پروژه شود؟ آیا فرض کرده‌اید که همه کالاها با بالاترین کیفیت برای شما فرستاده می‌شوند؟
در این مثال، درس‌آموخته باید چیزی فراتر از تامین کننده و خریدار باشد و بیشتر بر رویه‌های کنترل کیفیت و پیش‌فرض‌های افراد متمرکز باشد.
هر نظام شناسایی درس‌آموخته‌ها و یادگیری از آن‌ها نیازمند تسهیلگرهای خارجی (خارج از تیم) آموزش دیده می‌باشد. اگر می‌خواهید به گفتن جمله " اشتباه انجام شد ولی نه از جانب تیم ما" غلبه کنید نیازمند تسهیلگرانی هستید که در قالب نظام مدیریت درس‌آموخته‌ها، ریشه مسائل را در سازمان پیدا می‌کنند.
پس برای ایجاد فرهنگ پذیرش اشتباهات و یادگیری از آن‌ها ابتدا باید انتظارات روشن و واضحی را در سطح بالای سازمان تعریف کنید و سپس از تسهیلگران خارجی آموزش دیده استفاده کنید.
ما همگی اشتباه می‌کنیم. خطاها رخ می‌دهند؛ غالبا به دست ما و آن‌ها فرصت‌هایی برای یادگیری و بهبود ما هستند. بر خلاف تمام تلاش‌هایی که انجام می‌دهیم تا نشان دهیم که هرگز اتفاق نیفتاده‌اند!

تهیه و تنظیم: فربد آقالر

درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت